terug naar alfabetisch overzicht
Charles Verstraete, 1829-1901

Charles Verstraete

Een mooi voorbeeld van een pluralistisch liefdadigheidsproject op liberaal initiatief was het Nachtasiel of l'Oeuvre de l'Hospitalité de Nuit in de Gentse Tinkstraat. Het verhaal begon in 1888 met de oprichting van de Gentse afdeling van de Algemene Belgische Persbond, een politiek neutrale belangenvereniging voor journalisten en uitgevers. Initiatiefnemer hiervan was de veelzijdige Charles Verstraete.

Verstraete was op negentienjarige leeftijd soldaat geworden en had de ongewone carrièresprong tot eerste luitenant kunnen maken. Een verwonding maakte in 1859 een einde aan zijn militaire loopbaan en hij ging aan de slag bij de vestingwerken te Antwerpen. In 1864 benoemde burgemeester Charles de Kerchove, die de laïcisering van het Gentse jongensweeshuis op zijn politieke agenda had gezet, Verstraete op advies van diens vroegere korpscommandant tot directeur van de zogenaamde Kulderschool. Hij herstructureerde deze en mocht in 1873 het nieuwe weeshuis aan de Martelaarslaan, ontworpen door Adolphe Pauli, in gebruik nemen. Hij bleef directeur tot veertien dagen voor zijn dood en werd er opgevolgd door Pol Anri.

Daarnaast was Verstraete actief in de journalistiek. Hij schreef voor La Flandre Libérale en voor de Journal de Gand, waarvan hij hoofdredacteur werd. Intussen zocht hij, samen met het liberale provincieraadslid Louis Tydgadt, naar een liefdadigheidsproject voor de Gentse afdeling van de Persbond. Op advies van rechter Jules D'Hoop richtten zij hun aandacht op de wet op de landloperij, die gezien zijn strengheid tot veel nodeloze opsluitingen leidde. Nachtasielen boden hiervoor een oplossing doordat zij een kortstondige opvang voor rondreizende werklieden en tijdelijk daklozen boden. Hun voorstel om ook in Gent een nachtasiel in te richten, sloeg aan en op 19 januari 1888 richtten vertegenwoordigers van de pers en enkele rijke burgers een eerste bestuurscomité op. Door de steun van zowel liberalen als katholieken verliep de fondsenwerving heel vlot en kon een eigen gebouw worden opgetrokken. De grond waarop het Nachtasiel werd gebouwd, werd geschonken door de grootste grondeigenaar van de Heirniswijk, de liberale industrieel Julius Alsberghe.

Op 2 december 1888 opende het asiel zijn deuren en de eerste 18 bezoekers - "de braves ouvriers, propres et polis" [La Flandre Libérale, 4.12.1888] - namen de nieuwbouw in gebruik. In 1892 opende in een aanpalend gebouw het nachtasiel voor vrouwen en kinderen. Het Nachtasiel verschafte gedurende de zes wintermaanden voor een tot drie nachten kosteloos onderdak. Onder het motto "Orde-Reinheid-Zedelijkheid-Goede Raad" kregen de logés een bad, avondmaal, bed en ontbijt waarna zij hun weg konden voortzetten of aan de slag gingen in de Gentse industrie. Het succes van het Nachtasiel was groot. In de eerste vijf jaar werden 31.407 overnachtingen ingeschreven, goed voor 13.626 bezoekers. Het verhoogde veiligheidsgevoel dat hierdoor op straat ontstond, trok ook de overheid over de streep en zowel de stad als de provincie en de nationale overheid kenden subsidies toe.

Verstraete werd afgevaardigd-bestuurder en Tydgadt zat tot zijn overlijden in 1900 de raad van bestuur voor. Dit initiatief bleef bestaan tot 1948, waarna de parochie van Sint-Antonius het gebouw overnam.

Verstraete overleed op 16 januari 1901 en werd begraven in de familiekelder op het kerkhof van Ledeberg, waar de lijkredes werden gehouden door de katholieke senator en voorzitter van het Nachtasiel Astère Vercruysse, de liberaal Oswald de Kerchove de Denterghem namens de Commissie der Burgerlijke Godshuizen en Leon Hallet namens de loge Le Septentrion.


Fragment uit: Bart D'hondt, Van Andriesschool tot Zondernaamstraat, Gids door 150 jaar liberaal leven te Gent. Een uitgave van Snoeck en Liberaal Archief, 2014, 288 p. (€ 35)

boek Van Andriesschool tot Zondernaamstraat