terug naar alfabetisch overzicht
Ferdinand Lousbergs, 1799-1859

Ferdinand Lousbergs groeide op als zoon van een gefortuneerde katoenfabrikant. Hij profileerde zich als orangist en later als gematigd liberaal, maar nam nooit een politiek mandaat op. Naar verluidt zou hij een Senaatszetel geambieerd hebben, maar hij werd nooit verkozen. Net zoals Jacob Van Caneghem moet hij gesitueerd worden bij de liberaal-katholieken, die het dikwijls moeilijk hadden met het antiklerikalisme van de groep rond Metdepenningen. Hij was actief bij onder meer de Melomanen en de Zonder Naam niet zonder Hart, en was in 1818 lid geworden van de vrijmetselaarsloge Les Vrais Amis.

Lousbergs wordt in Gent echter zelden geassocieerd met de politiek, wel met de industrialisering van de stad en de sociale gevolgen ervan. Het complex tussen de Keizer Karelstraat (waar de monumentale ingangspoort nu toegang verleent tot de vrije basisschool Sint-Lieven) en de Reep (waar een deel van de bedrijfsgebouwen nog in gebruik is door de Sint-Bavohumaniora) werd door zijn vader gebouwd in de jaren 1820. Later maakte Ferdinand van deze vestiging een van de grootste en modernste textielfabrieken van Gent. Met een tweede fabriek in de Molenaarsstraat werd hij op korte tijd een van de rijkste industriŽlen van de stad.

Hij liet op zijn gronden de Keizer Karelstraat aanleggen als een rechtstreekse verbinding tussen het spoorwegstation aan de Zuid en het stadscentrum. Van het stadsbestuur bekwam hij zelfs inspraak bij het verlenen van de bouwaanvragen in de straat en hij werd de belangrijkste private financier van de markante Sint-Annakerk die op de kop van de straat werd gebouwd. Schuin over de poort van zijn bedrijf liet Lousbergs, die in het Gewad woonde, tussen 1842 en 1848 door Louis Eyckens een van de mooiste stadspaleizen van Gent bouwen. Als buitenverblijf kocht hij in 1850 de 'Blauwe Poorte' of het Maaltekasteel. Een eeuw later werd de stad eigenaar van de kasteeltuin en maakte er het Maaltepark van. Het kasteel werd eerst een bejaardentehuis en is nu het kunst- en conferentiecentrum "Maalte".

Lousbergsgesticht

Lousbergs overleed kinderloos in 1859. Hij werd na een dienst in de Sint-Baafskathedraal bijgezet op het kerkhof van de Dampoort en later herbegraven op Campo Santo.

Het grootste deel van zijn bezit ging naar de kinderen van zijn zus Henriette, die gehuwd was met de katoenfabrikant Felix de Hemptinne. De liberale neven Jules en Charles de Hemptinne erfden elk een deel van zijn activa in de Molenaarsstraat, de rest ging naar hun broer, de ultramontaanse voorman Joseph de Hemptinne. Daarnaast ging 400.000 frank naar de Commissie voor Burgerlijke Godshuizen om er de bouw van een opvangtehuis voor oude textielarbeiders mee te financieren. De Commissie besloot in 1862 om een neoromaans ontwerp van stadsarchitect Adolphe Pauli te laten uitvoeren en in 1865 opende het Lousbergsgesticht zijn deuren. In de daaropvolgende decennia breidde het gesticht, dat aanvankelijk maar veertig bewoners kon herbergen, permanent uit. In 1911-1912 werden twee nieuwe vleugels aangebouwd waardoor 'Lousbergs' het belangrijkste bejaardentehuis van Gent. Na een brand in 1987 waarbij een van de bewoners omkwam, besloot het OCMW de intussen verouderde instelling definitief te sluiten. In 1998 verlieten de laatste bejaarden het Lousbergsgesticht. Het gebouw kwam in private handen terecht en werd omgebouwd tot een woon- en kantorencomplex. De bijbehorende gronden kregen een bestemming als stadspark en de achterliggende gebouwen werden uitgebouwd tot een modern buurtcentrum.

In 1864 werd de Visserij tussen de Slachthuisbrug en de Keizerpoort naar hem genoemd evenals de brug die daar de Schelde overspant, tot vijftig jaar geleden beter bekend als de 'Brug der Zuchten', gezien de problemen met het hefmechanisme. Minder bekend is het feit dat Hendrik Conscience zich voor het personage van de menslievende fabrieksdirecteur Raemdonck in het verhaal Bavo en Lieveke, had geÔnspireerd op Ferdinand Lousbergs. Conscience schreef dit verhaal in 1865 om Joseph de Hemptinne, die Consciences literatuur als opruiend had omschreven, gunstig te stemmen.


Fragment uit: Bart D'hondt, Van Andriesschool tot Zondernaamstraat, Gids door 150 jaar liberaal leven te Gent. Een uitgave van Snoeck en Liberaal Archief, 2014, 288 p. (€ 35)

boek Van Andriesschool tot Zondernaamstraat