terug naar alfabetisch overzicht
Napoleon De Pauw sr., 1800-1859

napoleon de pauw

Een centrale figuur in het schepencollege van Constant de Kerchove was de jurist en textielfabrikant Napoleon De Pauw. Hij was de zoon van Sofie Bauwens, zus van Lieven Bauwens, en Bernard De Pauw, vennoot van Bauwens en in 1814 overnemer van zijn kaardenfabriek in de Lange Violettestraat. Na studies aan het Keizerlijk Lyceum in Brussel en de Gentse universiteit schreef hij zich in 1824 in aan de balie waar hij op korte tijd groot aanzien verwierf. Hij huwde met Gabrielle Van Huffel, dochter van een textielbaron en conservator van het Museum van Schone Kunsten. Bij het overlijden van zijn vader in 1837 nam Napoleon De Pauw het familiebedrijf over.

Een echte industrieel werd hij echter nooit en in 1848 gaf hij het beheer door aan zijn schoonzoon Alphonse Prayon De Pauw. Zijn interesse lag duidelijk meer bij zijn academische loopbaan. In 1842 werd hij docent 'Wijsbegeerte van het Recht' aan de Gentse universiteit en in 1848 volgde hij als buitengewoon hoogleraar François Laurent op voor de cursus 'Beginselen van het Burgerlijk Recht'. Zes jaar later volgde zijn aanstelling tot gewoon hoogleraar.

De omwenteling van 1830 bracht hem in het kamp van de orangisten en hij werd een belangrijke figuur binnen de Société La Concorde waar hij tot de gematigde strekking behoorde. Hij was mee verantwoordelijk voor de geleidelijke overgang van het orangisme naar het liberalisme en was lid van de Gentse delegatie op het nationale stichtingscongres van de Liberale Partij in 1846. Enkele jaren daarvoor was hij in de actieve politiek gegaan. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 1842 stelde hij zich voor het eerst kandidaat, werd verkozen en maakte onmiddellijk deel uit van het schepencollege. Met Openbare Werken als belangrijkste bevoegdheid zette hij zich in voor de heraanleg van straten en pleinen waaronder het Sint-Pietersplein. Er werden nieuwe stadsserres gebouwd in de kruidtuin aan het Baudelocomplex, en de Sint-Annakerk verrees aan het gelijknamige plein. De Pauw introduceerde de eerste elektrische stadsuurwerken, startte met de restauratie van het Belfort en ijverde samen met Auguste Van Lokeren voor de vrijmaking van de Sint-Baafsabdij door de afbraak van het oude Spanjaardenkasteel.

Ook voor de uitbouw van de haven zette hij zich in. Onder zijn bestuur bouwde Louis Roelandt in 1844 een nieuw stapelhuis aan de Voorhaven en werd het kanaal naar Terneuzen verbreed. De Pauw ontwierp ook een nieuwe type van draaibrug, waarover hij meermaals publiceerde en wat hem internationale belangstelling opleverde. Hij liet ze voor het eerst bouwen over de verbinding tussen de Schelde en de nieuwe zeehaven. Deze voormalige slotgracht van het Spanjaardkasteel werd later verbreed tot een moderne waterweg tussen de Portus Ganda en de zwaaikom aan de Dampoort en kreeg bij die gelegenheid de naam Napoleon De Pauwvaart.

In 1854 was hij een van de slachtoffers van de liberale kiesnederlaag en verdween van het politieke toneel. Door zijn snel toenemende doofheid trok hij zich in zijn laatste levensjaren ook terug uit het publieke leven. Hij stierf in 1859 en werd begraven in een familiekelder op het kerkhof van Gentbrugge. Zijn zoon, Napoleon De Pauw jr. die een schitterende loopbaan als magistraat zou kennen maar vooral als historicus en cultuurmecenas naam zou maken, liet door Anton Van Eenaeme een opvallend neogotisch grafmonument optrekken. Een laatste erfenis van Napoleon De Pauw sr. was de rijke collectie documenten die hij erfde van Lieven Bauwens. Hij vulde diens archief aan met eigen stukken en schonk het omvangrijke pakket aan zijn zoon die het voorbeeld van zijn vader volgde en het geheel ten slotte als het Fonds De Pauw aan het stadsarchief schonk.


Fragment uit: Bart D'hondt, Van Andriesschool tot Zondernaamstraat, Gids door 150 jaar liberaal leven te Gent. Een uitgave van Snoeck en Liberaal Archief, 2014, 288 p. (€ 35)

boek Van Andriesschool tot Zondernaamstraat