terug naar alfabetisch overzicht
Oscar Van Hauwaert, 1868-1961

Oscar Van Hauwaert was de zoon van twee hoofdonderwijzers en maakte van kindsbeen af kennis met het Vlaamsgezinde sociaal-liberalisme. Zijn vader Polydoor was als vriend van François Laurent een van de spilfiguren van de Laurentkring Geluk in 't Werk en was daarnaast ook actief in de Gentse Volksbank. Moeder Charlotte Kloprogge stond even aan het hoofd van de Laurentkring Vreugd en Deugd voor meisjes maar stierf op jonge leeftijd. Oscar studeerde aan het Gentse atheneum, waar hij bevriend raakte met de toekomstige burgemeester Alfred Vanderstegen, en volgde hoger onderwijs aan de Luikse normaalschool waar hij afstudeerde als germanist. Hij stapte in 1892 als leerkracht in het stedelijk onderwijs en sloot zijn carrière in 1932 af als inspecteur voor het secundair onderwijs en directeur van de Gentse normaalschool.

oscar van hauwaert

Daarnaast was Van Hauwaert een actieve liberale flamingant die zich onvoorwaardelijk aansloot bij de groep rond Paul Fredericq. Hij werd lid van het Willemsfonds en van de Liberale Associatie, schreef in zijn vrije tijd bijdragen voor het Volksbelang en Het Laatste Nieuws, was secretaris van het Nederlandsch Taal- en Letterkundig Congres van 1899 en behoorde in 1904 tot de oprichters van het literaire tijdschrift De Vlaamse Gids. Naar aanleiding van de inhuldiging van het standbeeld van Jan Frans Willems in 1899 schreef Van Hauwaert een korte biografie van Willems, waarvan duizenden exemplaren aan tien cent werden verkocht als bijdrage voor de financiering van het beeld. Hij publiceerde later nog verschillende schoolboeken en letterkundige studies, onder meer over het toneel in Vlaanderen. Van Hauwaert was als auteur ook in Wallonië actief met bijdragen in onder meer de Revue des Humanités, om zo de Franstaligen te laten kennismaken met de Vlaamse cultuur.

Eenmaal op rust begon voor Van Hauwaert een tweede loopbaan. In 1933 werd hij in vervanging van de zieke Jozef Vercoullie waarnemend voorzitter van het Willemsfonds en in 1937 volgde hij hem op. Drie jaar later brak de oorlog uit. Van Hauwaert en het dagelijks bestuur hadden de nodige lessen getrokken uit het activisme van de Eerste Wereldoorlog. In een omzendbrief uit oktober 1940 sloten zij uitdrukkelijk elke vorm van samenwerking met de Duitse bezetter uit en benadrukten de strikte onafhankelijkheid van het Fonds. Dit ordewoord werd goed opgevolgd en het Willemsfonds kwam smetvrij uit de oorlog. Ter gelegenheid van zijn tachtigste verjaardag werd hij in 1948 uitgebreid gehuldigd maar stoppen deed hij nog niet. Pas in 1951 gaf hij het voorzitterschap van het Willemsfonds door aan Hans Van Werveke.

In 1933 waagde hij zich ook op partijpolitiek terrein en stichtte samen met onder anderen Oswald De Schamphelaere, Maurits Basse en Camille De Bruyne de Liberale Bond, een drukkingsgroep die ijverde voor een rechtmatige aanwezigheid van Vlaamsgezinde liberalen in het partijbestuur en op de kieslijsten. Daarnaast was er aandacht voor het gebruik van het Nederlands in het officieel onderwijs en voor de verspreiding van de Vlaamse gedachte, gesymboliseerd door de terugkeer naar Gent van de redactie van het Volksbelang. Als lid van het perscomité van de Liberale Associatie was hij nauw betrokken bij het ontwerp van het nieuwe Gentse partijblad, Op Nieuwe Wegen, dat in het Nederlands verscheen: "Wij hebben dat besluit genomen, omdat we diep overtuigd zijn dat wij, als liberalen van een Vlaamsche stad, ons naar het volk moeten keeren, en ons door het volk, in zijn eigen taal, laten verstaan". [Op Nieuwe Wegen, mei 1937, p. 2]. In 1938 werd hij ten slotte lid van de gemeenteraad waar hij zetelde tot 1952.

In 1958, op zijn negentigste verjaardag, werd hij voor zijn jarenlange inzet gehuldigd door burgemeester Laurent Merchiers en Willemsfondsvoorzitter Hans Van Werveke. Drie jaar later overleed Van Hauwaert en werd hij bijgezet op de Westerbegraafplaats. Een eenvoudig bronzen portretmedaillon van de hand van Honoré Ruyssen siert zijn graf.


Fragment uit: Bart D'hondt, Van Andriesschool tot Zondernaamstraat, Gids door 150 jaar liberaal leven te Gent. Een uitgave van Snoeck en Liberaal Archief, 2014, 288 p. (€ 35)

boek Van Andriesschool tot Zondernaamstraat