Terug naar Overzichtslijst van de fotocollecties

Diesterweg’s Hulpkas voor Behoeftige Schoolkinderen

Fotogalerij - Toelichting - Overzicht van de fotocollectie - Inventaris van het archief

Klik op de foto's om te vergroten. Deze galerij wil slechts een idee geven van de collectie. Tenzij anders vermeld, is de fotograaf onbekend.

Hulpkas voor behoeftige schoolkinderen...
 

Bezoek aan de schoolkolonie Diesterweg...
 

Groepsfoto: Nieuw aangekomen kinderen...
 

Groepsfoto...
 

Eetzaal...

Badzaal...
 

Slaapzaal van de meisjes...

Handwerk voor de meisjes...

Les in openlucht...

Perspectieftekenen in openlucht...

Les over de gevangen waterdiertjes...

Groep jongens aan de slag in de moestuin...

Nieuwjaarsbrief...

Kindertoneel: opvoering van Pinocchio...

Kindertoneel...


Historisch overzicht

Diesterweg ’s schoolkolonie, Diesterweg’s Hulpkas, Kring Diesterweg. Al deze namen huldigden één van de voornaamste vertegenwoordigers van de Duitse onderwijsgeschiedenis van de 19de eeuw, Adolph Diesterweg (1790-1866). Hij ontwierp een progressieve pedagogie die zijn tijd ver voor was. Zo bepleitte hij gratis onderwijs in alle graden van het lager onderwijs, de creatie van een leerkrachtenvereniging, een degelijke opleiding en bezoldiging van de leerkrachten en de onafhankelijkheid van het onderwijs ten opzichte van de kerk.

De Belgische progressieve en liberale onderwijskringen lieten zich inspireren door de ideeën van Diesterweg. Na een dispuut met de stad Antwerpen over het salaris, richtten onderwijzers uit het Antwerps Stedelijk Onderwijs in 1892 “Kring Diesterweg” op. Deze vereniging besteedde niet enkel aandacht aan de beroepsbelangen van de Antwerpse leerkrachten. Ze had eveneens oog voor nieuwe pedagogische ontwikkelingen en had een duidelijk vooruitstrevende strekking. In 1894 breidde Kring Diesterweg haar activiteiten uit en richtte de “Diesterweg’s Hulpkas voor Behoeftige Schoolkinderen” op, die aanving met het financieren van soep en kledij voor de kinderen uit minder gegoede families van de lagere Antwerpse gemeentescholen. Om de gezondheid van de Antwerpse schoolkinderen te verbeteren nam de Hulpkas vervolgens het initiatief verzwakte kinderen een tijdje van de buitenlucht te laten proeven: in augustus 1895 trok de eerste vakantiekolonie naar het Kasteel Hikkendorf te Westmalle. Al snel kwam Diesterweg’s Hulpkas tot de conclusie dat een vakantieverblijf van beperkte duur gunstig was voor de kinderen maar niet volstond. Na een aantal voorbereidende jaren ging de Hulpkas in 1904 over tot de inhuldiging van “Diesterweg's Bestendige Schoolkolonie” te Heide-Kalmthout, de allereerste openluchtschool ter wereld. Zwakke kinderen konden er gedurende enkele maanden verblijven om terug op krachten te komen. Van jaar tot jaar vergrootte Diesterweg’s Hulpkas zowel het aantal kolonisten als de verblijfsduur, zodat vóór de Eerste Wereldoorlog gedurende 9 maanden per jaar een honderdtal kinderen van een kuur kon genieten. In een tijd waar de schoolplicht nog niet bestond, verlaagden de acties van Kring Diesterweg, de Hulpkas en de Schoolkolonie tevens de drempel om kansarme kinderen toch op de schoolbanken te krijgen. Na de grondige vernieuwing en vergroting van de “schoolvilla” in 1921 verbleven er regelmatig een 200-tal kinderen. Vanaf 1922 vormde de Openluchtschool een aparte school, Gemengde School nr. 26, van het Stedelijk Onderwijs van Antwerpen.

Aangezien de openluchtschool middenin de heide lag, benutte de staf van Diesterweg de gelegenheid om de stadskinderen in te wijden in de fauna en flora van het domein. Op verscheidene oude foto’s is te zien hoe de leerkrachten van Diesterweg hun lessen in de openlucht gaven. In het begin van de eeuw werden voor deze openluchtlessen zelfs bankjes en een heus bord aangevoerd, daarna verkozen de onderwijzers echter een lossere stijl voor de klassen in de buitenlucht. Om de kinderen warm te maken voor de natuur stonden steevast actieve natuuroriëntaties op het programma in Diesterweg, zoals het zoeken naar leven in de vijver, een bezoekje aan de boerderij, het houden van kalkoenen en duiven en de moestuin bewerken in groep.

Na de zware oorlogsjaren 1940-1945, tijdens de welke de infrastructuur van Diesterweg zwaar had geleden, kwamen vele veranderingen die sterk ingrepen in het dagelijkse leven van het tehuis. De kolonie paste zich aan de eisen van de tijd aan, vele projecten van modernisering werden doorgedreven en er werd aan de ouders een tussenkomst gevraagd. De schoolkolonie kende na de oorlog een nieuwe bloeiperiode. Zo bereidden de kinderen van Diesterweg vele theatervoorstellingen voor, vaak met de hulp van bekende artiesten.

Wegens de stijgende kosten werd op 1 september 1963 het domein "Schoolkolonie Diesterweg" overgedragen aan de Stad Antwerpen. Tot op vandaag worden er bosklassen en vakantieverblijven georganiseerd voor de Antwerpse jeugd. Het archiefbestand van Diesterweg wordt bewaard in het Liberaal Archief en bevat tevens een fotocollectie van 919 foto’s en prentbriefkaarten.

 

top