Terug naar Overzichtslijst van de fotocollecties

De Collectie Willem Pelemans

Fotogalerij - Toelichting - Inventaris van het archief (1923-1991)

Klik op de foto's om te vergroten. Deze galerij wil slechts een idee geven van de rijkdom van deze collectie. Tenzij anders vermeld, is de fotograaf onbekend.

Foto van de familie Pelemans...
 

Portret...
 

Groepsfoto van het personeel...
 

Pelemans en Frans Borremans...
 

Pelemans op de redactie...

Ontvangst gegeven door de ambassadeur...
 

Inhuldiging van...

Pelemans neemt een interview af...

Pelemans en Jan Walravens...

Albert Maertens overhandigt...

Viering vijftig jaar SABAM...

Pelemans in gesprek met von Karajan...

Uitreiking van de Sint-Cecilia prijs...

10de Internationaal Jeugdmuziekfestival...


Willem Pelemans (1901-1991) behoort tot één van de meest invloedrijke muziekcritici en componisten van de naoorlogse periode in België. Hij was een vurig bepleiter van eigentijdse klassieke muziek van Belgische componisten. Van hem wordt gezegd dat hij zijn volk leerde luisteren.

Als kind was hij al gefascineerd door muziek, maar zijn ouders weigerden hem naar de muziekschool te laten gaan. Na zijn studies aan de Normaalschool Karel Buls te Brussel werd Willem Pelemans onderwijzer. Zijn grote liefde lag echter bij de muziek. Hoewel grotendeels autodidact, componeerde hij tot op hoge leeftijd meer dan 400 werken, waarvan meer dan 200 liederen. Daarnaast schreef hij symfonische muziek, concerto's, werken voor kamermuziek, (kamer)opera's, oratoria, cantates, balletmuziek, scènemuziek en zelfs een mis.
Hij zette zich in voor de ontwikkeling van een Vlaams cultuurleven te Brussel, in het bijzonder van een Vlaams muziekleven. Hij hoopte (begin jaren '20) dat hij eens een Vlaams publiek, zo mogelijk met Vlaamse muziek, in één van de Brusselse concertzalen zou kunnen brengen. Daartoe engageerde hij zich in het Willemsfonds en in de Vlaamse Club voor Kunsten, Wetenschappen en Letteren. Het doel van de Vlaamse Club was die Vlamingen samenbrengen die invloed konden hebben op het Vlaams cultureel leven te Brussel. In deze vereniging startte hij met het organiseren van muziekavonden. In het begin van de jaren '20 speelde hij piano op bijeenkomsten van de Liberale Volksbond. Hier maakte hij dankbaar gebruik van de lieduitgaven van het Willemsfonds. Hij gaf ook lezingen, begeleid met muziekfragmenten, voor talrijke Willemsfondsafdelingen.

Bij de oprichting van het NIR (vandaag de VRT-radio) in 1930 kreeg Willem Pelemans de kans om zijn creatief talent te bewijzen. De grote zuilen stonden elk één dag in de week in voor de programmatie. Librado zond uit op maandag en diende het hele programma zelf op te maken en dus te zorgen voor fonoplaten, spreekbeurten, recitals en orkestconcerten. Willem Pelemans was bereid om het programma zonder enige vergoeding in elkaar te steken, naast zijn werk als onderwijzer. Er werden vooral muziekprogramma’s uitgezonden en hij zorgde ervoor dat zeer frequent werken van Belgische componisten werden gespeeld. Hij bleef bij Librado tot in 1938. Net vóór en lange tijd na de Tweede Wereldoorlog verzorgde hij vervolgens los van Librado muziekkronieken voor de nationale omroep, onder andere de "mijmeringen van het melomaantje", waarmee hij een pionier was van de zogenaamde "radiocauserie".

Na de bevrijding in 1944 werd hij muziekrecensent voor Het Laatste Nieuws. Tot 1986 was hij aldus de gerenommeerde muziekrecensent bij deze krant. Hij was bekend voor zijn opbouwende kritieken, voor zijn inzet om de muziek toegankelijk te maken voor een breed publiek, en voor zijn grote aandacht voor het werk van Belgische componisten en musici. Bij al zijn activiteiten ijverde hij steeds voor de vulgarisatie van ernstige muziek.

Van 1948 tot 1959 was hij docent Muziekgeschiedenis aan het Muziekconservatorium te Mechelen. Pelemans zette zich met alle kracht in voor het instandhouden van de kwaliteit van het muziekonderwijs aan het muziekconservatorium te Brussel. Hij droeg bij tot de oprichting in 1967 van het zelfstandig Nederlandstalig Koninklijk Conservatorium van Brussel en werd vice-voorzitter van de Commissie van Toezicht van het Nederlandstalig Koninklijk Conservatorium van Bussel. Pelemans was eveneens actief in de verenigingen Jeugd en Muziek en Pro Civitate.

Op 10 september 1991 ontving hij uit handen van cultuurminister Patrick Dewael de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap, 'omwille van zijn niet aflatende grote bekommernis voor de Vlaamse emancipatie en culturele ontplooiing, meer bepaald op het terrein van de muziek'. Sinds 1992 wordt jaarlijks de Jeanne en Willem Pelemansprijs uitgereikt aan jonge Belgische musici die een opmerkelijke bijdrage hebben geleverd aan de verspreiding van het Belgisch repertoire van de 20ste eeuw.

Het Liberaal archief is in het bezit van het archief van Willem Pelemans. Ook de onuitgegeven Memoires van Willem Pelemans worden bewaard in het Liberaal Archief. Het Liberaal Archief publiceerde een bloemlezing uit deze Memoires: “Hij leerde Vlaanderen luisteren”. De fotocollectie beslaat ongeveer 150 foto’s, die de verschillende facetten van zijn muzikale en journalistieke carrière illustreren. Zijn muziekpartituren worden bewaard op het CEBEDEM (Belgisch Documentatie Centrum voor Hedendaagse Muziek).

Bibliografie

PELEMANS Willem, Hij leerde Vlaanderen luisteren. Uit de memoires van een toondichter-criticus, Gent-Brussel, Liberaal Archief – Willemsfonds Agglomeratieverbond Brussel, 1991, 96 p.
PELEMANS Leentje, Willem Pelemans (1901-1991), Catalogus van zijn werken met toelichtingen over ontstaan, creaties en uitvoeringen, Gent, Liberaal Archief, 2001, 171 p.
zie ook: Willem Pelemans (1901-1991). Inventaris van het archief (1923-1991). Gent, 2005, 23 p. (Inventaris nr. 10)

 

top