Terug naar Overzichtslijst van de fotocollecties

70 jaar bevrijding van de kampen: een selectie uit de archieven van liberale voormannen

Omer Vanaudenhove - Arthur Vanderpoorten - Henri Story - Edmond Preys

Zeventig jaar geleden werden de concentratiekampen van Nazi-Duitsland bevrijd. De reputatie van de concentratiekampen was verspreid nog lang voor ze door de geallieerden werden ontzet. Maar de werkelijkheid overtrof nog de angstige verwachtingen. In de weken die volgden op hun bevrijding, keerden de gevangenen terug naar huis. En met de gevangenen kwamen de verhalen. Zij getuigden van honger en ontbering, van ziekte en van de dood die nooit ver weg was.

Het Liberaal Archief bewaart verschillende documenten die betrekking hebben op de concentratiekampen. Onder meer de archieven van de liberale voormannen Omer Vanaudenhove, Edmond Preys, Henri Story en Arthur Vanderpoorten bevatten waardevolle stukken.

De schaal en vaak ook de levensomstandigheden waren niet vergelijkbaar met de gruwel van 1940-'45, maar ook tijdens de Eerste Wereldoorlog werden duizenden landgenoten als politiek gevangene naar Duitsland gedeporteerd. Het archief van Alfons Sevens biedt een kijk op het leven van politieke dissidenten in Duitse gevangenschap.

 

Omer Vanaudenhove

groep gevangenen met Vanaudenhove

Omer Vanaudenhove werd geboren in 1913 en groeide op te Diest, waar zijn ouders een schoenwinkel hadden. Voor de Tweede Wereldoorlog was hij politiek vooral actief op het lokale vlak (Liberale Jonge Wacht). Vrij vlug na het uitbreken van de oorlog zocht hij contact met het verzet. Zijn werking binnen het Geheim Leger leidde uiteindelijk tot zijn aanhouding op 4 januari 1944. Pas in mei 1945, na verbleven te hebben in de gevangenis van Sint-Gillis en de citadel van Hoei, en de concentratiekampen van Vught en Sachsenhausen, keerde Vanaudenhove weer naar België.

Na de Tweede Wereldoorlog groeide Omer Vanaudenhove uit tot één van de boegbeelden van de liberale partij. Zijn politieke carrière nam een snelle start onder de vorm van het burgermeesterschap van Diest in 1947. Kort daarna werd hij liberaal senator om vervolgens minister van Openbare werken en wederopbouw te worden in de regeringen van Achille Van Acker (1954-1958) en Gaston Eyskens (1958-1961).

Onder leiding van Omer Vanaudenhove werd de Liberale Partij in 1961 grondig vernieuwd en vond een eerste grote verruimingsoperatie plaats. De partij werd opengezet voor gelovigen en haar naam gewijzigd in Partij voor Vrijheid en Vooruitgang (PVV). In het nieuwe partijprogramma werd het antiklerikalisme definitief afgezworen. Deze nieuwe formatie boekte een spectaculair succes bij de parlementsverkiezingen van 1965 en veroverde 48 kamerzetels (t.o.v. 20 in 1961).

Omer Vanaudenhove was een hevig voorstander van een unitair België en een unitaire PVV, maar kon niet op tegen de federaliseringstendens binnen het Belgische staatsbestel. In 1968 deed hij afstand van het voorzittersschap van de PVV en in 1971 viel de unitaire PVV uiteen in een autonome Vlaamse en Waalse partij. Hij overleed in 1994.

Klik hier voor de fotogalerij.
Zie ook: S. Vanaudenhove en L. Pareyn (red.), Omer Vanaudenhove, een bruggenbouwer, 1996, 192 p.

Arthur Vanderpoorten

Arthur Vanderpoorten

Arthur Vanderpoorten (°1884) stond sinds kort na de Eerste Wereldoorlog aan het hoofd van de Lierse liberalen. Hij stond er bekend als democratisch, vrijzinnig en sterk Vlaams geïnspireerd. Vanderpoorten zou dan ook lange tijd ondervoorzitter zijn van het Liberaal Vlaams Verbond. Ook in de Lierse afdeling van het Willemsfonds was hij erg actief. Zijn politieke betrokkenheid bracht hem in 1936 in de Senaat. Onder Pierlot werd hij in 1939 een eerste maal minister (Openbare Werken en Werkverschaffing), en opnieuw in 1940 (Binnenlandse Zaken).

Bij de inval van de Duitse troepen in 1940 volgde Vanderpoorten de regering naar Frankrijk, maar ging niet mee naar Londen. Doordat de Duitse troepen in november 1942 het tot dan toe onbezette Vichy-Frankrijk introkken, werd de bewegingsvrijheid van Vanderpoorten sterk beperkt. Hij werd aangehouden in januari 1943, op verdenking van hulpverlening aan een ontsnappingslijn voor wie de bezette landen wou ontvluchten richting Engeland.

Arthur Vanderpoorten werd naar Duitsland gedeporteerd en stierf in Bergen-Belsen op 3 april 1945, minder dan twee weken voor de Britse troepen het kamp bevrijdden.

Klik hier voor de fotogalerij.

Henri Story

Henri Story

Henri Story werd geboren in 1897 te Gent, in een familie die verbonden was met de textielsector en die een lange liberale traditie had. In 1915 nam hij vrijwillig dienst in het Belgisch leger. Politiek was hij actief in de Gentse Liberale Associatie, en zetelde van 1928 tot 1936 in de Provincieraad. Vanaf 1936 was hij gemeenteraadslid en schepen te Gent.

Voor zijn activiteiten tijdens de bezetting waren vooral de contacten die hij had binnen de Gentse Kamer van Koophandel, Brufina en de Bank van Brussel van belang. Hij bekleedde een leidinggevende functie binnen de inlichtingen- en actiedienst ‘Zéro’, en was provinciaal verantwoordelijke van de dienst ‘Socrates’. Deze dienst was te Londen opgericht door de Belgische regering in ballingschap en moest de financiële steun bieden aan ondergedoken werkweigeraars.

Dit alles leidde tot zijn arrestatie in oktober 1943. Zijn gevangenschap bracht hij door onder meer in het concentratiekamp van Esterwegen en de gevangenis te Gross Strehlitz. Henri Story overleed in het concentratiekamp van Gross-Rosen op 5 december 1944.

Klik hier voor de fotogalerij.
Klik hier voor een uitgebreide biografie van Henri Story.

Edmond Preys

Edmond Preys

Edmond Preys (°1879) was voor de bezetting vooral actief in de Gentse Liberale Volksbeweging “Help U Zelf”. Voor zijn betrokkenheid bij een inlichtingen- en actiedienst werd hij in maart 1943 aangehouden. Op donderdag 23 augustus 1943 werd hij terechtgesteld op de schietbaan van Ertvelde-Rieme.

Klik hier voor de fotogalerij.

 

 

 

Klik hier voor een overzicht van de op het Liberaal Archief bewaarde sluikbladen en pamfletten uit Wereldoorlog II.