EEN SUCCESVOLLE MEISJESSCHOOL OP HET PLATTELAND

Standbeelden, gedenkplaten en andere monumenten ter herinnering aan vrouwen zijn niet echt breed gezaaid, laat staan over liberale vrouwen. En toch...

Stephanie Lippens (1823-1906) groeide op in het landelijke Moerbeke, op de grens tussen Oost- en Zeeuws-Vlaanderen. Deze gemeente zat sinds eind 18e eeuw economisch aan de grond en door haar ligging aan de Nederlandse grens nam de verpaupering na de onafhankelijkheid in 1830 nog verder toe. De gefortuneerde familie Lippens, die in de hele regio actief was, zorgde in de jaren 1840 voor een ommekeer. Auguste Lippens, de broer van Stephanie, ging in de politiek en werd in 1847 de eerste liberale burgemeester van Moerbeke. Dit was het begin van een blauwe traditie die tot op heden ononderbroken doorloopt. In die rij van liberale burgemeesters bevond zich onder meer Hippolyte de Kerchove d'Exaerde, de echtgenoot van Stephanie Lippens, telg uit die andere vooraanstaande Oost-Vlaamse familie en burgervader van 1896 tot 1905.

Reeds enkele jaren voor die politieke machtsovername, in 1844, richtte Stephanie een vrije school voor meisjes op en nam als directrice het dagelijks bestuur persoonlijk in handen. De leerlingen kregen een opleiding tot kantwerkster en genoten in de resterende tijd lager onderwijs. Na korte tijd werd ook een kleuterschool en een vierde graad opgericht en werd de kantwerkschool omgevormd tot een algemene huishoudschool. De opleiding 'snit-en-naad' domineerde en werd aangevuld met een voor die tijd uitgebreid taalonderwijs. De afgestudeerden konden zich ook in het Frans en Engels of Duits behelpen waardoor hun kansen op de arbeidsmarkt aanzienlijk groter werden. Het initiatief was een voltreffer. Begonnen met tien leerlingen in 1844, telde de school bij het overlijden van Stephanie in 1906 niet minder dan driehonderdtwintig voltijdse leerlingen naast een onbekend aantal jongeren en volwassenen die er avondonderwijs (in hoofdzaak Frans en Engels) volgden.
De school had van bij de start een duidelijk liberaal profiel en veroorzaakte een lokale schoolstrijd die gedurende twintig jaar voor commotie zou zorgen. De Moerbeekse katholieken voerden onder leiding van de parochiepriester, die tussen 1856 en 1864 zelfs weigerde er godsdienstonderwijs te geven, een hardnekkige campagne tegen het liberale schoolbestuur. In 1866 kwam een einde aan deze strijd nadat de Gentse bisschop Hendrik-Frans Bracq in een brief ruiterlijk erkende dat de school, hoewel liberaal, tot voorbeeld voor velen kon dienen. In juni 1867 onderschreef de prestigieuze Franse Société d'Encouragement Au Bien dit oordeel en verleende Stephanie Lippens een erediploma met zilveren medaille.


Stephanie Lippens overleed in 1906. Vijf jaar later werd op de ‘groote plaats’ van Moerbeke een plechtige herdenking georganiseerd. Burgemeester Maurice Lippens onthulde er een standbeeld van de hand van de Gentse beeldhouwer Hippolyte Leroy en een 750-koppig koor bracht een gelegenheidscantate ten gehore, waarna een groot volksfeest volgde. Vandaag siert het beeld een hoekje van de tuin van het kasteel - het huidige gemeentehuis - dat Stephanie Lippens in 1879 samen met haar broers had laten optrekken. Het monument is door slechts weinigen gekend, maar dit geldt ongetwijfeld niet enkel voor het beeld van Stephanie Lippens.

Het Liberaal Archief wil graag een overzicht opmaken van standbeelden, gedenkplaten, grafmonumenten en andere publiek toegankelijke memorabilia van liberale signatuur en doet daarom deze oproep:

Kent u in uw gemeente, of elders, een standbeeld, gedenkplaat, grafmonument of gedenkwaardigheid van een liberale vrouw, laat het ons weten via info@liberaalarchief.be. Een foto erbij is ook steeds welkom. En aangezien wij vanzelfsprekend tegen discriminatie zijn, ontvangen wij met plezier gelijkaardige informatie over liberale mannen.
Misschien zijn we 'rijker' dan gedacht en hebben meer gemeenten wel ergens een stukje 'blauw monumentaal erfgoed'...