HET BLAUWE DOOSJE

Stijfsel RemyKunnen we ons eigenlijk een gedroomder onderwerp voor onze rubriek De Blauwe Doos voorstellen, dan een stukje over “het blauwe doosje”? Oudere lezers zullen dit begrip wellicht onmiddellijk associėren met Stijfsel Remy/Amidon Remy, dat verpakt zat in een blauw-wit doosje. Het blauwe doosje is ook de titel van een recente publicatie over de geschiedenis van de firma Remy, gevestigd in Wijgmaal bij Leuven.

Remy werd opgericht in 1855 en legde zich al vrij vroeg vooral toe op de productie van stijfsel op basis van rijstzetmeel. Met een van de toenmalige slagzinnen, “Er bestaat geenen beteren Stijfsel dan den Stijfsel Remy Vervaardigd met Zuiveren Rijst. Vraagt het Stijfsel Remy”, werden ze alom bekend, zelfs tot ver buiten de landsgrenzen. Na de moeilijke beginjaren ontwikkelde het bedrijf zich tot een winstgevend groeiend bedrijf met meerdere vestigingen in het buitenland. Het aantal arbeiders in Wijgmaal steeg van 3 (1855) naar enkele honderden (begin jaren 1890) tot meer dan 1100 in begin van de 20ste eeuw.

Monument Edward RemyDe stichter Edward Remy (1813-1896), behorend tot de hogere Leuvense burgerij en liberaal gemeenteraadslid, was niet alleen een briljant zakenman maar ook een filantroop. Vanuit zijn sociale bewogenheid, lag hij aan de basis van tal van sociale voorzieningen voor zijn werknemers. Louis Tobback, geļntrigeerd door de figuur van Edward Remy, schreef in het boek dat men met deze voorzieningen “praktisch kan gewagen van een feitelijk alomvattend concept van sociale zekerheid”. En dat het nog lange jaren zou duren “voor de meeste van deze opvattingen in systemen veralgemeend werden”.
Remy nam verschillende initiatieven voor de inrichting van onderwijs: een landbouwschool, een naaischool, een huishoudschool, een school voor volwassen mannen en een school voor volwassen vrouwen. Hij liet in Wijgmaal 255 werkmanswoningen bouwen (met tuin), bediendewoningen en huizen voor kader- en directiepersoneel. Werknemers konden die huren of via een goedkope lening aankopen. Er werd voor de werknemers een Kas voor Onderlinge Bijstand opgericht die tussenkwam bij ziekte, geneeskundige behandelingen, geneesmiddelen, hospitalisatie en begrafeniskosten. Indien nodig stond de Kas in voor gratis vlees, brood, linnen en kolen. Er werd een Spaarkas opgericht, een mutualiteit, een kinderkribbe, een rustoord - het Hospice Remy - waar vroeger steeds enkele plaatsen werden vrijgehouden voor werknemers van Remy.
Ook aan heel eenvoudige praktische dingen werd gedacht. ’s Middags konden de arbeiders die verder weg woonden, soep verkrijgen aan lage prijzen.

Postkaart Edward Remy

Na het overlijden van Edward Remy in 1896 zetten zijn erfgenamen zijn sociale politiek onverminderd voort. Naast de Hulpkas voor Voorlopige Werklieden en de Pensioenkas, werd voor de werknemers het Werk van den Regenmantel opgericht. Wie dagelijks tot zes km ver door weer en wind moest stappen of fietsen, kreeg een warme regenmantel in bruikleen.

(Verniest Jos, Het Blauwe Doosje. Het oude E. Remy & C° en het nieuwe BENEO-Remy in Wijgmaal. Van stijfsel tot functionele voedingsingrediėnten. Antwerpen, Uitgeverij Vrijdag, 2010, 192 p.)