Wenst u ook deze tweemaandelijkse nieuwsbrief in uw emailbox te ontvangen? Schrijf in door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-subscribe@liberaalarchief.be.
Print de nieuwsbrief print-versie (zonder afbeeldingen) Bekijk de voorgaande nummers van Het Kramersplein en de nieuwsflash.

Voorwoord

Vakantietijd! Heeft u ook een lijstje klaar met boeken die u tijdens uw vakantie wil lezen? Of twijfelt u nog welke titels u in uw reiskoffer gaat stoppen? Wij geven u graag enkele leestips in deze boekennieuwsbrief.

Vorige maand werden in de Blauwe Zaal van het Liberaal Archief twee nieuwe publicaties voorgesteld: Zelfdenkers in profiel. Merkstenen van het vrije denken te Gent (1200-1900) van prof. em. Guy Schrans en Jan Frans Willems. Vader van de Vlaamse Beweging van Ludo Stynen. Twee onderwerpen die het Liberaal Archief na aan het hart liggen.

We hebben ook aandacht voor het fotoboek 120 jaar liberaal syndicalisme. Meer nog, omdat het vakantie is, geven we tien exemplaren weg. Enkel voor de snelle doorklikkers.

En we kijken ook al even naar het najaar want het belooft voor boekenliefhebbers een drukke herfst te worden.

Maar voor het zover is doet het Liberaal Archief even letterlijk de boeken toe. Wij zijn met vakantie van maandag 16 tot en met vrijdag 27 juli.

Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Uitschrijven kan door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-unsubscribe@liberaalarchief.be.

top

Zelfdenkers in profiel. Merkstenen van het vrije denken te Gent (1200 - 1900)

Cover Zelfdenkers in profiel. Merkstenen van het vrije denken te Gent (1200 - 1900) "Durf te denken", proclameerde de Duitse filosoof Immanuel Kant (1724-1804) in 1784: Habe Mut dich deines eigenen Verstandes ohne Leitung eines anderen zu bedienen! Kant houdt hier dus een pleidooi voor het autonoom denken. En dat is precies wat 'zelfdenkers' doen. Ze vormen een mening op basis van een zelfstandig denkproces.

Prof. em. Guy Schrans, hoogleraar Universiteit Gent, selecteerde in zijn boek Zelfdenkers in profiel. Merkstenen van het vrije denken te Gent (1200 - 1900) een dertigtal historische Gentse figuren die hij als 'zelfdenkers' typeert. Bekende en minder bekende figuren passeren de revue: Jacob Van Artevelde, Jan Utenhove, meester-boekdrukker Joos Lambrecht, abt Cornelius-Columbanus Vrancx, Jan Palfijn, Vilain XIII, Charles-Joseph De Grave, kanunnik Pieter-Jozef Triest, Hippolyte Metdepenningen, ...

Vreemd genoeg kent van Dales Groot Woordenboek der Nederlandse Taal het woord 'zelfdenker' niet. Nochtans werd de Gentse rechtshistoricus en magistraat Jozef-Bernard Cannaert (1768-1848) reeds in 1848 door de Gentse stadsarchivaris Prudens Van Duyse (1804-1859) getypeerd als een 'zelfdenker wiens geest nooit abdiqueert'. En in 2007 werd de Franse politieke filosoof Alexis de Tocqueville (1805-1859) door de Nederlandse historicus N.C.F. Van Sas nog 'Alexis de zelfdenker' genoemd.

In beide gevallen wordt het woord 'zelfdenker' toegepast op een persoon die los van elke autoriteit een zelfstandige mening vormt. Het 'zelfdenken' is dus niet enkel een kwestie van intellect maar dikwijls ook van mentale moed om tegen de stroom in te denken. Voor een 'zelfdenker' is de ongebondenheid van het denkproces vaak belangrijker dan de conclusie ervan.

Prof. Schrans signeert

In het courante taalgebruik bestaan nog andere termen om een 'zelfdenker' te duiden, bijvoorbeeld 'vrijdenker' of 'vrijzinnige'. Maar deze woorden zijn al te vaak gelieerd aan een afwijzende houding tegenover een godsdienst, en dus te beperkend voor een persoon die in alle omstandigheden een mening vormt op basis van zelfstandig redeneren.

Portret Gita Deneckere Feit is ook dat het 'zelfdenken' in de Westerse wereld vaak geassocieerd wordt met een reactie op de strakke orthodoxie van de katholieke kerk. Niets is evenwel gewoon zwart-wit. Zo maken we in het boek kennis met de middeleeuwse priester Hendrik van Gent (ca. 1217-1280) die in zijn theologische geschriften toen reeds enkele persoonlijke opmerkingen durfde te formuleren. Maar tegelijk lezen we ook dat de voormannen van de calvinistische republiek te Gent (1577-1584) hun katholiek gebleven stadsgenoten onverbiddelijk vervolgden en bestraften.

Het boek werd op 21 juni 2012 in de Blauwe Zaal van het Liberaal Archief onder ruime belangstelling voorgesteld door prof. dr. Gita Deneckere, hoogleraar Universiteit Gent.

Klik hier voor de toespraak van prof. dr. Gita Deneckere.

Zelfdenkers in profiel. Merkstenen van het vrije denken te Gent (1200 - 1900) van prof. em. Guy Schrans, hoogleraar Universiteit Gent, is een uitgave van het Liberaal Archief en Uitgeverij Snoeck. Het is te koop in de betere boekhandel en bij het Liberaal Archief en kost € 22.

Klik hier om het boek te bestellen.

top

Jan Frans Willems. Vader van de Vlaamse Beweging

Cover Jan Frans Willems. Vader van de Vlaamse Beweging Jan Frans Willems (1793-1846) werd geboren op 11 maart 1793, de eerste dag van de eerste Franse bezetting van BelgiŽ. Toen zijn vader zijn ambt verloor omdat zijn kennis van het Frans ontoereikend was, was dat voor de jonge knaap een breekpunt. Zijn hele leven zou in functie staan van het eerherstel van het Nederlands, de taal van zijn vader.

De essayist en literair-historicus Ludo Stynen (1953) schreef een lijvige biografie over Jan Frans Willems. Eindelijk heeft de 'vader van de Vlaamse beweging' hiermee de biografie die hij verdient. Maar hoe staat het met dat vaderbeeld meer dan anderhalve eeuw na zijn overlijden? Volgens Stynen op het eerste gezicht niet zo goed. Toen enkele jaren geleden de media op zoek gingen naar De Grootste Belg werd in Vlaanderen niet Jan Frans Willems maar pater Damiaan verkozen. Meer zelfs, er was toen nauwelijks belangstelling voor deze 'vader van de Vlaamse beweging', nochtans met verve verdedigd door journalist Marc Reynebeau. Stynen verwoordt het in zijn inleiding als volgt: "Vrijwel niemand leest nog een woord van Willems, tenzij hij ervoor wordt betaald of erover wordt overhoord".

Willems speelde een belangrijke maar tot nu toe onderbelicht gebleven rol in het ontstaan van de Vlaamse beweging. Hij was een overtuigd orangist, die korte tijd na de Belgische onafhankelijkheid in onmin leefde met de Belgische overheid, wat hem een 'verbanning' naar Eeklo kostte. Toch volgde na enkele jaren een verzoening. Willems was voorstander van een gelijkwaardige behandeling van het Nederlands in BelgiŽ. In 1844, twee jaar voor zijn dood, werd de 'Willemsspelling' erkend als eenheidsspelling. De verscheidenheid in dialecten bemoeilijkte de erkenning van de Vlaamse taalrechten.

Vijf jaar na zijn overlijden was Willems de inspirator en naamgever van het oudste cultuurfonds in Vlaanderen.

Portret Jan Frans Willems Over Jan Frans Willems verschenen al een aantal gelegenheidspublicaties. Maar merkwaardig genoeg ontbrak tot nu toe een volwaardige biografie. Stynen vult deze leemte nu op met een turf van meer dan 500 pagina's. Hierin heeft de auteur uiteraard aandacht voor de ontwikkeling van Willems' gedachtegoed, voor zijn leven en werk en voor zijn rol in de Vlaamse beweging.

Maar de auteur staat ook stil bij de wijze waarop Willems in latere tijden door zowat alle groepen van het ideologische spectrum werd geannexeerd. In het slothoofdstuk heeft hij aandacht voor de manier waarop latere generaties zich Willems herinnerden of wilden herinneren.

Het boek is dus veel meer dan een nieuwe academische bron. Het werpt voor een breed publiek een nieuw licht op een man en een periode die zo cruciaal waren voor de geschiedenis van BelgiŽ en Vlaanderen. Of om met de woorden van Ludo Stynen zelf te eindigen: "Men zegt van Conscience dat hij zijn volk leerde lezen, maar de verdienste van Jan Frans Willems is veel groter".

Jan Frans Willems. Vader van de Vlaamse Beweging van Ludo Stynen is een uitgave van het Willemsfonds en De Bezige Bij. Het boek kost € 34,95 en is te koop in de betere boekhandel.

top

120 jaar liberaal syndicalisme

Cover 120 jaar liberaal syndicalisme Aan het einde van de 19de eeuw is BelgiŽ met 7,6 miljoen inwoners het dichtst bevolkte land ter wereld. Ons land is een voortrekker van de IndustriŽle Revolutie en behoort tot de vijf meest welvarende landen. De landbouw blijft voor de Belgische economie zeer belangrijk maar verliest terrein ten opzichte van de industrie en de tertiaire sector. In Henegouwen en Luik floreert de steenkoolindustrie. In Gent draait de gemechaniseerde textielindustrie op volle toeren. Antwerpen heeft de tweede grootste haven ter wereld, na New York.

Ondanks de algemene welvaart is BelgiŽ op sociaal vlak niet bepaald een voorbeeld. Onze arbeiders werken tot twintig procent meer dan in Groot-BrittanniŽ en worden minder betaald. De helft van de sociale conflicten gaat dan ook over loonsverhogingen, een kwart gaat over de verbetering van de arbeidsvoorwaarden. De eerste liberaal geÔnspireerde syndicale initiatieven ontstaan in die sociale context, in de tweede helft van de 19de eeuw.

Begin van de jaren 1890 wordt de Gentse Liberale Werkersverdediging opgericht. Dit wordt beschouwd als de start van het georganiseerd liberaal syndicalisme. Rond de eeuwwisseling organiseren liberale werknemers zich over gans Vlaanderen in diverse centra en in sectorale bonden.

Diploma Liberale Werkersverdediging Gent

Vanuit hun liberale overtuiging zetten de blauwe syndicalisten het individu en zijn vrijheid centraal, binnen een context van sociale bescherming. De Liberale Vakbond hanteert dit basisprincipe van het sociaal liberalisme nog steeds.

Op 26 maart 2012 werd het 120-jarig bestaan van de Liberale Vakbond uitgebreid gevierd met een feestcongres te Vorst. Voor de gelegenheid werd ook een fotoboek 120 jaar liberaal syndicalisme Vlag Liberale Transportarbeidersbonduitgegeven door de ACLVB. Het is de eerste keer dat het historisch beeldmateriaal van de vakbond gebundeld wordt. Het boek verschijnt - als een echt Belgisch boek - in beide landstalen. Voor deze publicatie is rijkelijk geput uit de iconografische verzameling van het Liberaal Archief.

Klik hier voor onze verzameling vlaggen van de liberale vakbondsorganisaties.

En omdat het vakantie is en mogen wij van de ACLVB tien exemplaren weggeven van het fotoboek 120 jaar liberaal syndicalisme. Enkel voor de snelle doorklikkers.
Klik hier voor een gratis exemplaar van 120 jaar liberaal syndicalisme.

Meer informatie over de viering van 120 jaar liberaal syndicalisme kunt u vinden op de website van de ACLVB. Klik hier.

top

Het wordt een drukke boekenherfst...

Logo Het Betere Boek Het wordt een drukke boekenherfst... met drie nieuwe boekuitgaven ťn met de tweede editie van Het Betere Boek, het literaire festival dat het Nederlandstalige boek in de kijker plaatst. Het Betere Boek is een organisatie van het Willemsfonds en gaat door in het Liberaal Archief op zaterdag 6 oktober 2012 van 11 tot 18 uur. Noteer het alvast in uw agenda!

Cover Het Liberalenboek Op donderdag 25 oktober 2012 wordt in onze Blauwe Zaal Het Liberalenboek voorgesteld. Historici Fleur de Beaufort en Patrick Van Schie van de Nederlandse liberale denktank de Teldersstichting geven hierin een fraai geÔllustreerd overzicht van de geschiedenis van het liberalisme in Nederland, met aandacht voor D'66, VVD en hun voorlopers. Het boek past in de reeks Het-boekjes waarin eerder al Het Gereformeerdenboek, Het Katholiekenboek en Het Socialistenboek verschenen. Er staat ook een hoofdstuk in over het Belgische liberalisme, waarvan de iconografie werd aangeleverd door het Liberaal Archief.

Cover Sociaaldemocratische toekomstbeelden. Vrij naar Bebel Het Liberaal Archief plant ook de uitgave van het boek Sociaaldemocratische toekomstbeelden. Vrij naar Bebel van de Duitse liberale politicus Eugen Richter (1838-1906). In deze politieke toekomstroman uit 1891 beschrijft Richter hoe een socialistische samenleving er in de prakrijk zal uitzien en vooral, hoe die gedoemd is tot economische stagnatie en politieke dictatuur. Hiermee reageert hij op de maatschappijvisie van de Duitse sociaaldemocratische kopman August Bebel (1840-1913). Professor Patrick Stouthuyzen (VUB) heeft het boek vertaald en zorgt voor een inleiding.

In 1929 maakt de Gentse liberaal Louis Varlez (1868-1930) een reis om de wereld in 283 dagen. De 26-jarige Lucien Brunin, een verre neef van de familie Varlez en pas afgestudeerde jurist, vergezelt hem als 'secretaris' en maakt aantekeningen. Ook dit boeiende reisverslag van Brunin wordt dit najaar door het Liberaal Archief uitgegeven.

Klik hier als u wenst op de hoogte te worden gehouden van de activiteiten in de Blauwe Zaal.

top


© 2012 Liberaal Archief
Kramersplein 23
B-9000 Gent
tel + 32 9 221 75 05
fax + 32 9 221 12 15
info@liberaalarchief.be
www.liberaalarchief.be