Wenst u ook deze tweemaandelijkse nieuwsbrief in uw emailbox te ontvangen? Schrijf in door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-subscribe@liberaalarchief.be.
Print de nieuwsbrief print-versie (zonder afbeeldingen) Bekijk de voorgaande nummers van Het Kramersplein en de nieuwsflash.

Voorwoord

In deze herfsteditie van onze nieuwsbrief blikken we zowel terug als vooruit. Onlangs kregen we het archief van de West-Vlaamse liberaal Hilaire Lahaye. Verder was er een geslaagde tweede editie van Het Betere Boek en kregen we met Jan Terlouw een internationale gast over de vloer. Maar we kijken ook reeds naar 2013. De nieuwe beheersovereenkomst 2013-2017 is goedgekeurd en volgend jaar krijgt onze gevel een grondige renovatie. En in Gent zal volgend jaar de Virginie Lovelingtoren worden ingehuldigd, een reden om in De Blauwe Doos alvast stil te staan bij de huldiging van Loveling door het Gentse stadsbestuur, exact honderd jaar geleden.

Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Uitschrijven kan door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-unsubscribe@liberaalarchief.be.

top

Vlaamse regering kent werkingssubsidies toe

Met steun van de Vlaamse overheid De Vlaamse Regering heeft op vrijdag 28 september 2012 beslist een werkingssubsidie toe te kennen aan het Liberaal Archief, vijf andere culturele archiefinstellingen, Archiefbank Vlaanderen vzw en de Vlaamse Erfgoedbibliotheek.
Deze werkingsmiddelen zullen jaarlijks worden toegekend voor de periode 2013-2017. De regeringsbeslissing kwam er nadat het beleidsplan van het Liberaal Archief voor deze periode groen licht kreeg van het agentschap Kunsten en Erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap.
De overige culturele archiefinstellingen die subsidies ontvangen zijn ADVN, AMSAB-ISG, KADOC, AMCV-Letterenhuis en AMVB.

top

Heraanleg Kramersplein nadert voltooiing

De afgelopen maanden was het niet altijd eenvoudig om het Liberaal Archief te bereiken, meteen de reden waarom we na de zomer geen nieuwe tentoonstelling hebben georganiseerd. Het Kramersplein wordt heraangelegd als een verkeersvrij plein met groen en plaats voor terrasjes, en dat zorgt voor nogal wat hinder.
Intussen nadert de renovatie haar voltooiing. Parkeren zal op het gerenoveerde plein niet langer kunnen, en dus wordt het Kramersplein vanaf 2013 een rustig pleintje in de zeer drukke studentenbuurt.

De werken op het Kramersplein

Het Liberaal Archief, centraal op het Kramersplein gelegen, plant in het voorjaar van 2013 ook zelf renovatiewerken. De buitengevel van het oude schoolgebouw is aan een grondige opknapbeurt toe. Door loszittend metsel- en voegwerk, mos- en plantengroei, afbladderende verf en talrijke graffiti dringt zich een renovatie op. De gevel aan de vier straatkanten zal opnieuw worden geschilderd en krijgt ook een anti-graffiti behandeling.

top

Verwerving archief Hilaire Lahaye

Hilaire Lahaye Het Liberaal Archief verwierf onlangs het archief van de West-Vlaamse liberale politicus Hilaire Lahaye (1913-1986).
Hilaire Lahaye was de vierde zoon van een liberale familie uit Poperinge, waar zijn vader burgemeester was. Hij studeerde rechten en vestigde zich in 1939 als advocaat in Ieper. Meer dan drie decennia lang was hij er gemeenteraadslid.
Hilaire Lahaye zetelde veertig jaar ononderbroken in het parlement. In 1946 kwam hij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Hij bleef in de kamer tot 1961 en maakte dan de overstap naar de senaat, eerst als provinciaal senator (tot 1965) en daarna als rechtstreeks verkozen senator (tot 1985).
Hilaire Lahaye stond bekend als een strijdlustig politicus die vaak persoonlijke standpunten innam. Het mooiste voorbeeld hiervan gebeurde in 1958. Tijdens de vertrouwensstemming in de Kamer voor de regering Eyskens II, gaf oppositielid Hilaire Lahaye samen met zijn West-Vlaamse liberale collega Adolphe Van Glabbeke zijn vertrouwen aan de homogeen christendemocratische regeringsploeg. Enkele maanden later werd deze regering uitgebreid met de liberalen.

Hilaire Lahaye (tweede van links) op een bedrijfsbezoek met onder andere prins Albert

Op 25 januari 1973 werd Hilaire Lahaye genoemd als nieuwe staatssecretaris voor Buitenlandse Handel in de regering Leburton I. Lahaye weigerde om gezondheidsredenen en de post ging uiteindelijk naar Andrť Kempinaire. In 2007 verklaarde de socialistische Minister van Staat Willy Claes in het weekblad Humo dat vooral het Paleis bezwaren maakte tegen een eventuele benoeming van Hilaire Lahaye, wegens een aantal opmerkingen van hem over de dekolonisatie van Kongo.
Lahaye was ook de kampioen van het liberale dienstbetoon in zijn streek. Zijn archief van meer dan 130 strekkende meter bestaat voor ongeveer een derde uit dienstbetoondossiers. Verder bevat dit archief vooral parlementaire dossiers.
Het is zijn zoon Martial Lahaye, die zijn vader in 1985 opvolgde in het parlement, die ons in september dit bijzonder rijke archief heeft geschonken. Het archief zal in 2013 ontsloten worden.

top

Jan Terlouw te gast in het Liberaal Archief

Jan Terlouw De liberale denktank Liberales organiseerde op donderdag 18 oktober in de Blauwe Zaal van het Liberaal Archief de eerste John Rawls-lezing. Gastspreker was de Nederlandse oud-politicus, schrijver en fysicus Jan Terlouw. De intussen 80-jarige Jan Terlouw is niet alleen een gekend auteur van jeugdboeken zoals "De koning van Katoren", maar heeft in Nederland ook een rijk gevulde politieke carriŤre achter de rug voor de sociaal-liberale partij D66, onder andere als minister van Economische Zaken en vice-premier.
John Rawls (1921-2002) behoort tot de belangrijkste politieke filosofen van de twintigste eeuw en is vooral bekend om zijn werk "A theory of justice". Hierin stelt hij dat als een probleem een relatie heeft met menselijk handelen, we ons altijd moeten afvragen hoe rechtvaardig dat menselijk handelen wel is. Liberales plant elk jaar een lezing om het gedachtegoed van John Rawls te promoten.
In zijn toespraak "Zij die na ons komen" toetste Jan Terlouw de theorie van rechtvaardigheid van John Rawls aan de problematiek omtrent de opwarming en de uitputting van onze aarde. Sinds ongeveer het midden van de twintigste eeuw doet zich het probleem voor dat we meer van de aarde vragen dan die kan leveren. Intussen is ook een tweede groot probleem zichtbaar geworden, dat van de klimaatverandering door broeikasgassen. Hoe kunnen we deze problemen rechtvaardigen? Hoe rechtvaardig is het dat sommige mensen meer getroffen worden dan anderen door de uitputting en opwarming van onze aarde? En welke verantwoordelijkheid dragen wij tegenover de toekomstige generaties? Is het rechtvaardig dat de nu nog ongeboren aardbewoners het met veel minder natuurlijke rijkdommen en een warmere planeet zullen moeten stellen?

Klik hier voor de integrale toespraak van Jan Terlouw.

top

Terugblik op een succesvolle boekenherfst

Patrick Stouthuysen bij de voorstelling van het boek Het Liberaal Archief mag terugblikken op een succesvolle boekenherfst. Op 20 september had in de Blauwe Zaal de voorstelling plaats van "Sociaaldemocratische toekomstbeelden - Vrij naar Bebel", een toekomstroman uit 1891 waarin de Duitse liberale politicus Eugen Richter (1838-1906) een beeld schetst van een socialistische modelstaat. Hij reageert hiermee op de maatschappijvisie van zijn voornaamste politieke tegenstander, de socialist August Bebel (1840-1913).

Professor Patrick Stouthuysen van de VUB haalde de vergeten roman van onder het stof. In zijn inleiding legt hij de nadruk op het bijna visionaire karakter van het boek. Het is verbazend hoe accuraat Richter beschrijft hoe een socialistische modelstaat gedoemd is tot dictatuur en economische stagnatie, en dit 26 jaar voor de Russische revolutie. Klik hier voor meer informatie of om het boek te bestellen.

Op 6 oktober was het Liberaal Archief samen met het Geuzenhuis gastheer voor de tweede editie van Het Betere Boek. Dit literair festival dat de Nederlandstalige roman in de kijker zet was dit jaar een echte publiekstrekker. De bronzen uil, de prijs voor de beste debuutroman van 2012, ging naar Roderik Six voor zijn roman "Vloed". Murat Isik werd bekroond met de publieksprijs voor zijn boek "Verloren Grond".

Cover Liberalenboek En op 25 oktober kwamen (na Jan Terlouw) opnieuw twee internationale gasten naar het Liberaal Archief. Fleur de Beaufort en Patrick van Schie van de Teldersstichting, de Nederlandse liberale denktank, stelden die avond hun Liberalenboek voor. In dit rijk geÔllustreerde boek geven beide auteurs een overzicht van de wortels van het liberalisme, de voornaamste liberale denkers en politici en hun invloed op de Nederlandse samenleving. In het boek wordt ook ingegaan op de situatie in de buurlanden. Voor het hoofdstuk over ons land leverde het Liberaal Archief het iconografisch materiaal.
Klik hier voor meer informatie of om het boek te bestellen.

top

Propaganda gemeenteraadsverkiezingen

Misschien heeft u zich de laatste gemeenteraadsverkiezingen een beetje geŽrgerd aan het vele verkiezingsmateriaal in uw brievenbus? Of misschien heeft u de folders juist met veel interesse gelezen en hebben ze uw keuze mee bepaald? Verkiezingspropaganda is dankbaar studiemateriaal voor historici, vorsers en studenten. Het is daarom zeer belangrijk dat dit materiaal na de verkiezingen niet zomaar in de prullenmand verdwijnt, maar zorgvuldig wordt bewaard. Over enkele decennia zal het verkiezingsmateriaal van vandaag ongetwijfeld bijdragen tot de studie van deze periode.

U reageerde reeds massaal op de oproep van het Liberaal Archief om verkiezings-materiaal te schenken, waarvoor van harte dank.

Affiche De PVV dankt u voor het vertrouwen

Heeft u nog affiches, folders of advertenties van de voorbije gemeenteraadsverkiezingen? Graag een seintje op info@liberaalarchief.be. U kan het verkiezingsmateriaal toesturen of eventueel komt een medewerker van het Liberaal Archief dit ophalen. Ook elektronische propaganda (zoals nieuwsbrieven, berichten op facebook,...) wordt steeds belangrijker en heeft de afgelopen verkiezingscampagne een grote rol gespeeld. U kan dit nog steeds mailen naar verkiezingen@liberaalarchief.be.

top

Blauwe doos: 100 jaar geleden... Gent huldigt Virginie Loveling

Virginie Loveling Zondag 28 april 1912 was Gent in feeststemming. Niet minder dan honderdvijftig verenigingen met vlaggen en wimpels en bovenal muziek trokken van het Sint-Pietersplein via de Marnixstraat aan het Citadelpark naar de Botermarkt. In de Marnixstraat defileerden ze voorbij de woning van de gevierde, de vijfenzeventigjarige Virginie Loveling. Langs het hele traject hadden de dekenijen de huizen versierd en de Gentenaars stonden klaar met bloemen. De schrijfster stapte in de open koets die de stoet afsloot en werd na een triomftocht door burgemeester Emile Braun ontvangen in het stadhuis.

De korte officiŽle plechtigheid bestond uit een - Nederlandstalige - toespraak van Braun, gevolgd door een dankrede door Virginie Loveling, waarna het gemeentebestuur haar een gouden gedenkpenning aanbood. Van daar ging het naar de Koninklijke Nederlandse Schouwburg op het nabijgelegen Sint-Baafsplein waar het huldefeest doorging. De voorzitter van het organiserend comitť Renť De Clercq hield de feestrede en tal van sprekers onder wie haar neven Paul Fredericq en Arthur Buysse en haar nicht Alice Buysse spraken de genodigden toe. De Clercq onthulde een borstbeeld van de schrijfster, declamatoren brachten fragmenten uit haar proza en gedichten, en onder leiding van Oscar Roels werd gemusiceerd en gezongen. Koninklijke telegrammen uit Brussel en Den Haag verleenden haar de titels van respectievelijk Officier in de Leopoldsorde en Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Tot slot werd ook een moment aandacht geschonken aan de jong gestorven zus van Virginie, de dichteres Rosalie Loveling. Vervolgens verhuisde het gezelschap naar het Posthotel voor een uitgebreid volksbanket en de dag werd afgerond met een buitenconcert op de Kouter.

Ter herinnering aan het feest werd de roman "Levensleer" - enkele jaren daarvoor geschreven door Virginie Loveling en haar neef Cyriel Buysse - heruitgegeven. In deze leuke satire werd de draak gestoken met de Gentse bourgeoisie en elke intekenaar op de huldiging, waar net die bourgeoisie behoorlijk goed vertegenwoordigd was, kreeg een exemplaar aangeboden.

Virginie Loveling De organisatoren hadden nadrukkelijk gekozen voor een ideologisch neutraal feest. Om elke controverse te vermijden werden enkele van Loveling's meest geŽngageerde werken die dag doodgezwegen. Opvallendst was het ontbreken van elke verwijzing naar "Sophie" en naar "In onze Vlaamsche gewesten", die als te antiklerikaal voor de gelegenheid werden beschouwd. De liberale pers, met "La Flandre Libťrale" en "Het Volksbelang" op kop, vulde dit hiaat uiteraard op.

Door die verzoenende aanpak vond het evenement een heel brede weerklank in de pers en zowel liberale als katholieke kranten brachten hulde. Zelfs in het buitenland was er aandacht voor de Lovelingviering. Meest evident was uiteraard de Nederlandse pers, met op kop de liberaal geÔnspireerde "Nieuwe Rotterdamse Courant" waarin Karel Van de Woestijne op humoristische wijze de "Loveling-fuif" beschreef, scherp en kritisch voor de Vlaamse huldigingswaan van die tijd maar tegelijk respectvol en lovend voor zowel de schrijfster als haar oeuvre:

"Om het feit, dat Virginie Loveling waarlijk geen dilettante is geweest, maar eene noeste werkster op het veld der echte literatuur; dat zij onder de eersten was, om letterkunde voor iets meer te houden dan kortswijl, en ze op te voeden tot eene edele, op haarzelf staande, en vruchtbarende werkzaamheid; dat zij aldus de waardigheid van den letterkundige hoog heeft gehouden en met strengen ernst heeft gehandhaafd; dat zij eindelijk in de keten, die onze literatuur, ook de meest-abstracte, ook de meest individualistische, verbindt aan ons Vlaamsche volk, dat zij in deze keten een der stevigste schakels heeft gesmeed: dit mocht wel bekend en gezegd, gevierd en gehuldigd, - niettegenstaande de pomperijen van zulke betoogingen." (NRC, 29 april 1912)

En via Nederland bereikte de Lovelinghulde zelfs AziŽ. De "Sumatra Post", uitgegeven in het toenmalige Nederlands-IndiŽ, het huidige IndonesiŽ, nam op 28 mei 1912 een verslag van de feestelijkheden over uit "De Vlaamsche Gazet", een Brusselse liberale krant waarvan Julius Hoste jr. hoofdredacteur was en vervolgde de dag daarna - op de pagina "Voor Vrouwen" - met het artikel dat Van de Woestijne had geschreven voor de NRC…

Honderd jaar na de viering duikt de naam van Virginie Loveling opnieuw op in Gent. Aan het Sint-Pietersstation verrijst een nieuw kantoorcomplex dat met zijn 90 meter - na de KBC toren aan Flanders Expo en het belfort - het derde hoogste gebouw van de stad wordt. Oorspronkelijk de Link genaamd, werd de toren in 2011 officieel omgedoopt in de Virginie Lovelingtoren, voor de Gentenaars sindsdien de 'LoveLink'. Ook het Liberaal Archief zal zijn steentje bijdragen en brengt binnenkort een herdruk van het in 1912 gewraakte "Sophie" op de markt.

top


© 2012 Liberaal Archief
Kramersplein 23
B-9000 Gent
tel + 32 9 221 75 05
fax + 32 9 221 12 15
info@liberaalarchief.be
www.liberaalarchief.be