Wenst u ook deze tweemaandelijkse nieuwsbrief in uw emailbox te ontvangen? Schrijf in door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-subscribe@liberaalarchief.be.
Bekijk de voorgaande nummers van Het Kramersplein en de nieuwsflash.

Voorwoord

De 32ste editie van onze nieuwsbrief is een themanummer om u het nieuwe digitale aanbod op onze website voor te stellen. In 2013 werden meer dan 38.000 pagina’s informatie aan de website toegevoegd: de integrale digitale versie van alle jaargangen van Het Volksbelang (20.000 pagina’s), alle naoorlogse nationale partijpublicaties (13.000 pagina’s) en een inventaris met porseleinkaarten (5.000 pagina’s).

Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Uitschrijven kan door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-unsubscribe@liberaalarchief.be.

top

Het Volksbelang

Het Volksbelang is het oudste nog bestaande liberale tijdschrift. Het Liberaal Archief beschikt over alle nummers van 1867 tot 1914 en van 1945 tot nu. Alle jaargangen zijn gedigitaliseerd en in pdf op de website geplaatst. Het gaat in totaal om meer dan 20.000 pagina’s. Hierop is OCR (Optical Character Recognition) toegepast waardoor op elk woord van de inhoud gezocht kan worden.

Eerste nummer Volksbelang

Het Volksbelang is een onmisbare bron voor iedereen die de geschiedenis van het Vlaams liberalisme bestudeert. Het blad werd in 1867 gesticht door een groep Gentse progressieve en Vlaamsgezinde liberalen, uit onvrede met het doctrinaire en Franstalige karakter van de Gentse Liberale Associatie. Het ideeëngoed was dan ook van bij de aanvang sociaal, liberaal en Vlaams. De redactie ijverde onder meer voor de taalrechten van de Vlamingen, de scheiding tussen Kerk en Staat, de veralgemening van het stemrecht en de promotie van het officieel onderwijs.

De oudste jaargangen bieden een unieke kijk op de ontwikkeling van het liberalisme, en bij uitbreiding ook van de Belgische samenleving in het algemeen, en dit van eind negentiende eeuw tot aan de Eerste Wereldoorlog, toen het blad tijdelijk ophield te bestaan. Belangrijk hierbij is dat Het Volksbelang ook steeds aandacht had voor het socio-culturele verenigingsleven. Meer dan duizend verenigingen in Vlaanderen kwamen tijdens die eerste verschijningsperiode (1867-1914) aan bod. Veel aandacht ging hierbij naar het Willemsfonds, wat niet toevallig is vermits zowat de ganse redactie destijds bestuurslid van het Willemsfonds was. Daarnaast werd regelmatig geschreven over toneel, muziek en Nederlandstalige literatuur.

Volksbelang met herinnering aan Minister Vanderpoorten

Tijdens het interbellum werd tot tweemaal toe gepoogd om het blad opnieuw te doen verschijnen, zonder succes. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg Het Volksbelang wel een nieuwe en succesvolle start. Julius Hoste jr. en Albert Maertens van de uitgeverij Hoste waren van mening dat Het Volksbelang als spreekbuis van het Vlaams liberalisme alle steun verdiende. Sinds 1945 is het blad de spreekbuis van het Liberaal Vlaams Verbond.

Volksbelang met afscheid van Piet van BrabantGeleid door tenoren als Julius Hoste jr., Frans Strieleman en Piet Van Brabant nam het blad regelmatig progressieve standpunten in omtrent maatschappelijke en ethische vraagstukken. Zo liet het een duidelijke stem horen in de splitsing van de unitaire PVV-PLP (1972), de oprichting van de VLD (1992), en in ethische kwesties zoals abortus, euthanasie en het homohuwelijk. Ook heel wat vooraanstaande politieke tenoren, zoals Willy De Clercq, Frans Grootjans, Herman Vanderpoorten en Karel Poma, publiceerden in de voorbije decennia hun ideeën en standpunten. Ook vandaag neemt het blad, onder hoofdredactie van Bert Cornelis, nog steeds de rol van liberale waakhond op zich en krijgen de leden van het Liberaal Vlaams Verbond het tien keer per jaar in de brievenbus.

De integrale collectie van het Volksbelang is te raadplegen via deze link.

top

Partijpublicaties

Ambtelijke mededelingen van de Liberale Partij Vanaf de stichting van de Liberale Partij in 1846 tot vandaag werden in België honderden plaatselijke, regionale en nationale liberale kranten en tijdschriften uitgegeven. Het Liberaal Archief bezit meer dan 2.600 verschillende titels waaronder de tijdschriften die vanaf 1945 zijn uitgegeven door de nationale partijleiding. Deze publicaties van de opeenvolgende liberale partijen (de Liberale Partij, de PVV-PLP, de Vlaamse PVV en de VLD) zijn vanaf nu in pdf te raadplegen op de website. Het gaat om dertien titels met in totaal 473 nummers en 13.000 pagina’s.

De Liberale Partij startte al in 1945, meteen na de naoorlogse hervatting van de werkzaamheden, met de publicatie van het blad Ambtelijke Mededelingen (1945-1951) en zijn Franstalige tegenhanger Bulletin Officiel. Eind jaren 1950 werden achtereenvolgens Liberale Stem (1957-1958) en Liberaal Leven (1959-1960) uitgegeven, ook telkens met een Franstalige tegenhanger: Présence Libérale en Vie Libérale.

In 1961 werd de Liberale Partij door Omer Vanaudenhove omgevormd tot de unitaire PVV-PLP (Partij voor Vrijheid en Vooruitgang – Parti de la Liberté et du Progrčs). Eind de jaren 1960 publiceerde de partij PVV-flitsen (1968-1070). Het blad geeft een mooi beeld van het liberale gedachtegoed in de laatste jaren van de unitaire partij. Want in 1972 splitste de PVV-PLP in een autonome Vlaamse en Waalse partij. De Vlaamse PVV publiceerde van 1975 tot 1982 haar standpunten in het PVV Magazine, daarna gevolgd door Vrij dat verscheen tot 1992.

In 1992 was het de beurt aan Guy Verhofstadt om de PVV om te vormen tot VLD (Vlaamse Liberalen en Democraten). De VLD publiceerde van bij de stichting tot 2004 de Burgerkrant, daarna gevolgd door het BK Magazine.

Liberaal Leven Eveneens gedigitaliseerd is het tijdschrift Liberalisme/Libéralisme (1990-2001), geen partijblad maar een nationale publicatie van het Paul Hymans Centrum en een belangrijke bron voor de studie van de liberale ideologie aan het eind van vorige eeuw. De in Liberalisme/Libéralisme verschenen artikels zijn trouwens opgenomen in de online bibliotheekcatalogus van het Liberaal Archief.

Deze nationale publicaties vormen, samen met de partijstatuten, congresresoluties en verkiezingsprogramma’s die eveneens te vinden zijn op de website, de belangrijkste bron voor de studie van het politiek liberalisme in België vanaf 1945 tot vandaag. Op de website is ook de klapper op de vergaderingen van het partijbureau (1927-1974) te consulteren.

Hiermee zijn trouwens alle belangrijke nationale liberale publicaties sinds 1854 ontsloten: de tijdschriften Revue Trimestrielle (1854-1868), Revue de Belgique (1859-1914) en Le Flambeau (1918-1976) werden eerder al thematisch ontsloten en de bibliografieën hiervan zijn eveneens te raadplegen op de website.

Volgende partijpublicaties zijn te raadplegen:

top

Porseleinkaarten

Het Liberaal Archief kwam in het bezit van meer dan 6.000 porseleinkaarten, een schenking van mevrouw Rosa De Vriendt-Mores. 5.000 ervan werden intussen geďnventariseerd en de inventaris van deze unieke verzameling, een van de grootste van het land, is vanaf nu te raadplegen op de website.

Porseleinkaart

Porseleinkaarten ontlenen hun naam aan hun witte glans en uitzonderlijke textuur, waardoor ze een beetje op porselein lijken. De kaarten werden via lithografie of steendruk op een heel specifieke ondergrond gedrukt: op fijn karton werd een dunne laag porseleinaarde gemengd met loodwit aangebracht, waardoor de kaarten hun specifieke glans kregen. Het glanzend karton werd daarna bedrukt met tekst en afbeeldingen. Dit procédé blijkt bijzonder duurzaam, want de kaarten hebben nog niets van hun oorspronkelijke glans verloren.

Een porseleinkaart had dezelfde functie als het huidige visitekaartje, maar was voor veel industriëlen, handelaars en burgers ook een statussymbool. Men wilde een kaartje dat mooier was dan dat van de concurrentie, met meer kleur of een ingewikkelder motief. Reeds in de negentiende eeuw waren de kaarten gegeerde verzamelobjecten. Vandaag zijn het echte collector's items, waarvoor vaak veel geld wordt neergeteld.

België was tussen ca. 1825 en 1890 het onbetwiste centrum van de porseleinkaartenproductie. Drukkers als Daveluy en De Lay-De Muyttere uit Brugge, Jacqmain en Van de Steene uit Gent, Bevernaege uit Oudenaarde, Hannotiau en Carbote uit Brussel, Vanderghinste en Blanchet uit Kortrijk of Hahn uit Verviers hadden een ijzersterke reputatie en een internationaal cliënteel.

Porseleinkaart

Het einde van de porseleinkaart kwam er om drie redenen. Ten eerste was het procedé door het gebruik van loodwit enorm toxisch, waardoor drukkers op zoek gingen naar een procédé met minder gezondheidsrisico’s. Daarnaast was er de opkomst van goedkopere druktechnieken zoals de rotatiepers én ten slotte was er de commerciële doorbraak van de fotografie.

Lokale historici, heemkundigen en vorsers zullen in deze online inventaris een enorme bron aan 19de-eeuwse informatie vinden over handelaars, industriëlen en nijveraars uit hun streek, stad of gemeente. De afbeeldingen zijn ook dankbaar illustratiemateriaal.

De inventaris is te raadplegen via deze link.

top


© 2013 Liberaal Archief
Kramersplein 23
B-9000 Gent
tel + 32 9 221 75 05
fax + 32 9 221 12 15
info@liberaalarchief.be
www.liberaalarchief.be