Wenst u ook deze tweemaandelijkse nieuwsbrief in uw emailbox te ontvangen? Schrijf in door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-subscribe@liberaalarchief.be.
Bekijk de voorgaande nummers van Het Kramersplein en de nieuwsflash.

Voorwoord

In deze nieuwsbrief blikken we terug op de succesvolle boekvoorstelling van Fredericq & co en Toute une Vie en op het afgelopen werkjaar 2013 waarover we een brochure maakten. Vooruitblikken doen we op het najaar waarin we alweer enkele opmerkelijke boeken zullen publiceren. In de Blauwe Doos staan we stil bij een tragisch verkeersongeval, honderd jaar geleden in de Wetstraat. En komend weekend start in Kruishoutem een tentoonstelling met cartoons over de Eerste Wereldoorlog, waarvoor het Liberaal Archief spotprenten leverde.

Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Uitschrijven kan door een blanco mail te sturen naar nieuwsbrief-unsubscribe@liberaalarchief.be.

top

Humor als wapen: spotprenten in de Groote Oorlog

Zaterdag 28 juni 2014 is het exact honderd jaar geleden dat de Oostenrijkse aartshertog en troonopvolger Frans Ferdinand te Sarajevo werd vermoord, een datum die beschouwd wordt als het begin van de Eerste Wereldoorlog. Talrijke initiatieven en tentoonstellingen brengen dit jaar deze honderdste verjaardag in herinnering.

uitnodiging voor humor als wapen

In het Europees Cartoon Centrum te Kruishoutem opent zaterdagavond 28 juni de tentoonstelling Humor als wapen: spotprenten in de Groote Oorlog. Het Liberaal Archief leverde hiervoor een aantal fraaie spotprenten en karikaturen.

Oorlog en humor lijken op het eerste gezicht weinig met elkaar gemeen te hebben. Nochtans was de impact van spotprenten tijden de Eerste Wereldoorlog niet te onderschatten. De prenten werden gedrukt in kranten en tijdschriften, op pamfletten, affiches en prentbriefkaarten en waren een krachtig propagandamiddel om de bevolking van een bepaald standpunt te overtuigen. Maar tegelijk was deze humor voor velen ook een welkom hulpmiddel om de oorlogsellende mentaal te overleven.

De tentoonstelling nodigt de bezoeker uit om zich in de plaats te stellen van de soldaat aan het front, de moeder die haar kinderen honger ziet lijden of de burger die op de vlucht slaat. Hoe keken zij naar deze gecensureerde spotprenten die hen meestal eenzijdige informatie gaven? Drie thema's komen aan bod: het leven aan het front, de invloed op de bevolking en spotprenten als propagandamiddel. Enkele tekenaars die actief waren tijdens de Eerste Wereldoorlog worden extra in de kijker geplaatst: Bruce Bairnsfather, Olaf Gulbransson, Albert Hahn, Alberto Martini, Louis Raemaekers, Guiseppe Scalarini en George van Raemdonck.

Humor als wapen: spotprenten in de Groote Oorlog loopt van 29 juni tot en met 21 september in het Europees Cartoon Centrum te Kruishoutem, dat elke zondag geopend is en op andere dagen op afspraak in groep kan bezocht worden. Alle verdere praktische informatie vindt u op www.ecc-kruishoutem.be. Wilt u er zaterdagavond 28 juni om 20 uur graag bij zijn op de opening van de tentoonstelling? Stuur dan vandaag nog een mailtje naar info@ecc-kruishoutem.be

top

Boekvoorstelling Fredericq & co en Toute Une Vie

Op woensdagavond 11 juli 2014 vond in de Blauwe Zaal van het Liberaal Archief onder ruime belangstelling de voorstelling plaats van twee boeken over de familie Fredericq. Deze merkwaardige, liberale en Vlaamsgezinde familie is het onderwerp van Fredericq & co van prof. em. dr. Guy Schrans. In het boek bespreekt de auteur de volledige genealogie van de familie met daarin bekende telgen als Paul Fredericq, Virginie Loveling, Cyriel, Arthur en Alice Buysse en Julius Mac Leod. Toch passeren ook heel wat minder bekende familieleden de revue: dokters, rechters, advocaten, burgemeesters Ö Het verhaal begint rond 1770 en volgt de familie een kleine anderhalve eeuw, tot aan de Eerste Wereldoorlog. Het boek is een co-editie van het Liberaal Archief en uitgeverij Snoeck.

boeken over Fredericq

Toute Une Vie, les mťmoires de Simon Fredericq is een bronnenpublicatie van het Liberaal Archief die ons een beeld geeft van het leven van een intellectuele telg uit voornoemde familie, de Gentse gynaecoloog Simon Fredericq (1857-1934). Voor dit boek schreef prof. em. dr. Guy Schrans een inleiding en verzorgde hij de annotaties.

guy schrans

Het boek Fredericq & co werd voorgesteld door Jan Luyssaert, erevoorzitter van de Heemkundige Kring Het Land van Nevele. De memoires van Simon Fredericq werden voorgesteld door zijn kleindochter, prof. em. dr. Denise HomŤs-Fredericq. Prof. em. dr. Guy Schrans voerde ook zelf het woord. De sleutel van het succes van de familie Fredericq ligt volgens hem in de uitgesproken drang naar kennis, die generatie op generatie de familie is blijven typeren. Voor de familie Fredericq was onderwijs de belangrijkste hefboom om te slagen in het leven. Ze was evenzeer voorstander van onderwijs in de volkstaal, en ook dat is volgens professor Schrans een zeer bepalende factor geweest. Hij maakte ten slotte ook een link naar het heden en riep jonge mensen op om kost wat kost een diploma te behalen, want hierin ligt volgens hem de sleutel voor een succesvolle toekomst. Een bewijs hiervan vindt hij overduidelijk bij de familie Fredericq.

Klik hier voor de toespraak van prof. em. dr. Guy Schrans

Klik hier om de boeken Fredericq & co of Toute une Vie te bestellen.

top

Betere Boek(en) in het vooruitzicht

Het belooft weer een drukke boekenherfst te worden voor het Liberaal Archief.

karel poma

Noteer alvast dat op donderdag 25 september 2014 het nieuwe boek van minister van Staat Karel Poma De Verlichting belicht zal worden voorgesteld in de ontvangstzaal van het Antwerpse stadhuis, " 't Schoon Verdiep". Het boek is een herwerking van zijn in 2009 gepubliceerde boek De Verlichting, pijler van onze beschaving. Karel Poma schreef een aantal bijkomende hoofdstukken en vulde de bestaande hoofdstukken aan met nieuwe feiten en gedachten. Hij wil met zijn boek vooral aantonen dat de Verlichting grote invloed heeft gehad op de Europese en Westerse beschaving en dat deze invloed nog steeds brandend actueel is.

Het Liberaal Archief plant in het najaar ook 2 uitgaven in de Blauwe Maandag Reeks, die vergeten liberale pareltjes van onder het stof wil halen:

Sophie, de bekende roman van Virginie Loveling over de schoolstrijd, wordt door het Liberaal Archief heruitgegeven met een inleiding door DaniŽl Van Acker. Virginie Loveling publiceerde een van haar meest geŽngageerde werken in 1885, een jaar na de eerste schoolstrijd. De roman vertelt hoe die schoolstrijd op het platteland werd beleefd en is tevens een aanklacht tegen de macht van de clerus en haar verstikkende greep op het dagelijks leven en het onderwijs.

De avonden in de Rue Saint-Lazare van Gustave de Molinari wordt ingeleid door prof. dr. Patrick Stouthuysen (VUB). De Molinari is vandaag vooral bekend als een van de inspirators van de libertaire beweging. In zijn tijd was hij een liberaal econoom met internationale faam. Hij bepleitte onder meer de radicale utopie van de staatloze vrije markt, die hij ontvouwt in deze De avonden in de Rue Saint-Lazare, gesprekken over de wetten van de economie en over de bescherming van de eigendom.

Noteer ten slotte ook alvast dat op zaterdag 11 oktober de vierde editie plaats heeft van het literaire festival Het Betere Boek, in het Liberaal Archief en het Geuzenhuis. Opnieuw dingen een aantal debuterende auteurs naar de Bronzen Uil en zullen heel wat bekende auteurs, onder wie Erwin Mortier, Paul Mennes, Ann De Craemer en Herman Brusselmans, geÔnterviewd worden over hun nieuwste boek. Het programma staat in het teken van honderd jaar Eerste Wereldoorlog.

top

Terugblik op 2013

kaft van brochure

Het Liberaal Archief start met de jaarlijkse publicatie van een terugblik op het afgelopen werkjaar in de vorm van een brochure. Deze brochure zal u toelaten de werking van het Liberaal Archief nog beter te volgen. We staan stil bij een aantal zaken die specifiek in 2013 gebeurd zijn zoals de renovatie van de gevels, het jubileumfeest 30+1 en de aankoop van een nieuwe opslagruimte, en geven ook een aantal kerncijfers over onze werking en collectie.

U kunt de brochure hier downloaden, of ze kan u op eenvoudig verzoek worden toegestuurd. Stuur daarvoor een mailtje naar info@liberaalarchief.be

top

 


De Blauwe Doos: een dodelijk verkeersongeval in de Wetstraat

Op vrijdagavond 10 april 1914 deed zich in de Wetstraat een dodelijk verkeersongeval voor. Het slachtoffer was de Brusselse liberale senator Sam Wiener (1851-1914). Met hem verdween een opmerkelijk figuur uit de Belgische politiek, een succesvol advocaat en een van de weinige vertrouwelingen van koning Leopold II.

Sam Wiener kwam die avond terug van een bezoek aan zijn broer in Watermaal-Bosvoorde. In de Wetstraat moest zijn chauffeur plots remmen voor de onverlichte steekkar van een wasserij. Het voertuig ging aan het slippen en kwam op de tramsporen aan de overzijde tot stilstand. Een tram van lijn 25 kon niet tijdig remmen en kegelde de wagen tegen de huizen. Wiener en zijn chauffeur werden uit de auto geslingerd. De senator werd bewusteloos naar de woning van een arts in de Wetstraat gebracht. Ook twee bijgeroepen geneesheren slaagden er niet in hem te reanimeren, en om kwart voor twaalf overleed hij. Nog diezelfde nacht werd het stoffelijk overschot naar zijn woning in de Sterrenkundelaan overgebracht.

knipsel over sam wiener

Sam(son) Wiener werd op 18 augustus 1851 te Brussel geboren in een Joodse familie, afkomstig uit Bratislava (toen een deel van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije). Zijn vader Jacques had zich in 1839 in Brussel gevestigd en was kort erop Belg geworden. Hij maakte naam als ontwerper van medailles en van de eerste Belgische postzegels. Zoon Sam studeerde rechten aan de Brusselse universiteit en werd advocaat bij het Brusselse Hof van Beroep. Daar specialiseerde hij zich in betwistingen over handel, nijverheid en financiŽn.

Sam Wiener betoonde ook veel interesse voor literatuur en kunst. Zijn huis behoorde al vlug tot de bekende artistieke en literaire salons van de hoofdstad, waar de Brusselse society bijeenkwam. Zoon van een Engelse moeder en getrouwd met een Engelse vrouw, was hij ook een van de zeldzame Belgische abonnees van The Times.

Hij werd de juridische raadsman van het Centraal IsraŽlitisch Consistorie van BelgiŽ, waarvan zijn vader voorzitter was, en de vaste advocaat van de Civiele Lijst. Zo kon hij ook het vertrouwen winnen van koning Leopold II, die zijn hulp inriep voor allerlei delicate familiekwesties en geregeld op hem een beroep deed om als jurist, stroman, diplomaat of geheim onderhandelaar zijn koloniale plannen te helpen realiseren, niet alleen in Afrika maar ook in AziŽ. Hij mocht raadsheer worden bij de Conseil Supťrieur de l'Etat Indťpendant du Congo (bedoeld als Hof van Cassatie voor Congo) en commissaris van diverse vennootschappen die in Afrika actief waren. Als advocaat trad hij ook op om Leopold II tegen zijn critici te verdedigen. De relatie tussen de vorst en Sam Wiener bleef steeds goed. Wiener was trouwens een van de laatste bezoekers aan het sterfbed van Leopold.

Zijn politieke loopbaan begon Sam Wiener in 1884 als lid van de Brabantse provincieraad, waarvan hij vier jaar ondervoorzitter was. In 1900 stapte hij over naar de Senaat. Daar liet hij zich vooral opmerken door zijn pleidooien voor een sterker leger en zijn kennis van de buitenlandse politiek. Hij genoot blijkbaar ook veel aanzien in de liberale partij, want hij werd voorzitter van de Ligue Libťrale te Brussel en begin 1913 mocht hij de commissie voorzitten die een nieuwe partijstructuur (met een nationaal bestuur) moest uitwerken. Toen Sam Wiener overleed, was de Senaat net bezig met het debat over de schoolwet. Bij wijze van postume hulde las een collega vanop Wieners zetel de tussenkomst voor die hij nog op papier had voorbereid.

top


© 2014 Liberaal Archief
Kramersplein 23
B-9000 Gent
tel + 32 9 221 75 05
fax + 32 9 221 12 15
info@liberaalarchief.be
www.liberaalarchief.be