DE GEK VAN DE MOLENBERG van ABRAHAM HANS cover Gek van de Molenberg

Samen met het Protestants-Historisch Museum Abraham Hans in Horebeke en het Abraham Hans Genootschap, stond het Liberaal Archief in voor de eerste integrale publicatie van de roman De Gek van de Molenberg van volksschrijver Abraham Hans. Het boek is inmiddels reeds aan de derde druk toe.
Deze lijvige roman (687 pagina's) is geïllustreerd met 141 oude postkaarten van Horebeke, de gemeente waar het hele verhaal zich afspeelt. Daarnaast werden ook de originele tekeningen van de onbekende kunstenaar 'JWJ' opgenomen. Deze tekeningen illustreerden de uitgave in wekelijkse afleveringen bij Het Laatste Nieuws in 1939.

De Gek van de Molenberg verscheen voor het eerst tussen januari en september 1923 als feuilleton in Het Laatste Nieuws. In 1929 werd de roman in boekvorm uitgegeven, maar daarbij werden diverse en zelfs belangrijke passages weggelaten. Dankzij de samenwerking tussen het Protestants-Historisch Museum Abraham Hans, het Abraham Hans Genootschap en het Liberaal Archief werd de integrale tekst weer samengebracht, getranscribeerd en aangepast aan de hedendaagse spellingsregels.
Het verhaal speelt zich grotendeels af te Sint-Maria-Horebeke, op de "Geuzenhoek", waar protestanten verenigd zijn rond hun eigen kerk en waar Abraham Hans zelf geboren werd. Eén van de verhaallijnen is de toen onmogelijke liefde tussen het protestantse meisje Naomi Willemsen en de rooms-katholieke student geneeskunde Frederik Woud. Meesterverteller Hans houdt de lezer in de ban met zijn verhaallijnen, met zijn beschrijvingen van de pracht van de Vlaamse Ardennen maar ook van de menselijke beslommeringen en kleine problemen, met zijn opvattingen over de grote tegenstellingen tussen beide godsdiensten of de contrasten tussen stadsmentaliteit en landbouwersmilieu.

Wie was Abraham Hans (° Horebeke, 12.2.1882 - † Knokke, 6.7.1939)?

illustratie uit De Gek van de Molenberg

Hij werd in 1882 in Sint-Maria-Horebeke geboren als 7de van 13 kinderen. Zijn ouders, van Nederlandse afkomst, maakten deel uit van de protestantse gemeenschap die te Sint-Maria-Horebeke gevestigd was, beter bekend als de 'Geuzenhoek'. Zijn vader, Bastiaan Hans, was er hoofdonderwijzer in het protestants schooltje, en tevens een begenadigd verteller en schrijver. Ten gevolge van de Schoolstrijd verhuisde het gezin in 1887 naar Roeselare. Na zijn lerarenopleiding was Abraham Hans onderwijzer in o.m. Sluis, Roeselare en Antwerpen. Ondertussen werd hij populair als auteur van jeugdboeken, historische (jeugd)romans en reisverhalen, en in 1913 verscheen zijn eerste succesroman voor volwassenen, De Vlaamse boskerel. Tijdens de Eerste Wereldoorlog week hij met zijn vrouw en vier kinderen uit naar Nederland, waar hij oorlogscorrespondent werd bij De Telegraaf. Na de oorlog vestigde hij zich opnieuw in Kontich en werd journalist bij Het Laatste Nieuws. Daarnaast bleef hij een succesvol auteur van verhalen en romans over de meest uiteenlopende onderwerpen, die veelal in afleveringen in Het Laatste Nieuws verschenen of in wekelijkse feuilletons verkocht werden. Veel uitgaven in boekvorm kenden meerdere herdrukken.
Omdat hij vond dat de jeugd vlot leesbare lectuur nodig had, startte hij in 1922 met zijn Kinderbibliotheek. Wekelijks schreef hij een boekje van een dertigtal bladzijden, uitgegeven met een kleurrijke kaft. Het eerste was Drie maanden onder de sneeuw en er zouden er nog 864 volgen. Deze 'Hanskes' werden immens populair en na zijn dood zette zoon Willem Hans de reeks voort. De volledige reeks bestond uit 1580 boekjes. Bij de uitgave van het 500ste 'Hanske' werd eind april 1934 een grootse volkshulde in de KVS te Brussel georganiseerd.
Door het vele werk sukkelde Abraham Hans de laatste jaren van zijn leven met zijn gezondheid. Het vroegtijdig overlijden van zijn jongste dochter in juni 1938 kwam hij nooit te boven en hij overleed in Knokke op 6 juli 1939.

Het doel dat Abraham Hans steeds voor ogen stond was schrijven voor de gewone mensen, over de last van het leven, over hun armoede, hun zorgen en verdriet, maar ook over hun vreugden en gezinsgeluk. Daarbij schreef hij steeds in een eenvoudige taal en zorgde ervoor dat zijn werken ook voor de laagste klassen bereikbaar waren.

In de voormalige protestantse school in Horebeke werd in 1989 een klein museum ingericht. Een deel van de collectie van het Protestants-Historisch Museum Abraham Hans is gewijd aan de geschiedenis van het protestantisme in de streek, het ander deel focust volledig op Abraham Hans, met een nagenoeg volledige verzameling van zijn werken, foto's en documenten.
In 1999 werd het Abraham Hans Genootschap opgericht, een werkgroep die zich tot doel stelt de werken van Abraham Hans en van zijn familie op te zoeken, te bewaren en eventueel opnieuw uit te geven.

Abraham Hans, De Gek van de Molenberg. Horebeke, Protestants-Historisch Museum Abraham Hans / Abraham Hans Genootschap / Liberaal Archief, 2010, 687 p. (3de druk in 2011). Het boek kost € 25 (+ € 8 verzendingskosten)