www.liberaalarchief.be
Negen Gentse monumenten als getuigen van een rijk liberaal verleden

Negen Gentse monumenten leggen een stilzwijgende getuigenis af van een rijk liberaal verleden. In Gent groeide uit het orangisme van de jaren 1830 een liberalisme waarin alle tinten blauw terug te vinden waren. Liberale burgemeesters bestuurden de stad bijna onafgebroken van de onafhankelijkheid tot aan de Tweede Wereldoorlog. In 1851 werd te Gent het Willemsfonds gesticht, het oudste nog actieve Vlaamse cultuurfonds. Onder het motto 'Klauwaert en Geus' nam deze vereniging het voortouw in de vrijzinnige Vlaamse strijd. Samen met het socialistisch syndicalisme ontstond in Gent een liberale vakbondsbeweging, waarvan de geschiedenis teruggaat tot het midden van de 19e eeuw. Via de Liberale Werkersverdediging groeide deze uit tot de huidige liberale vakbond ACLVB, die nog steeds zijn zetel in Gent heeft. Andere voorbeelden van liberale aanwezigheid, van leven, werken en ontspannen in Gent zijn legio. Progressieven en conservatieven, flaminganten en francofielen, sociale voorvechters en filantropen, samen vormden ze een bonte blauwe caleidoscoop. Verenigd stonden ze middenin het bruisende stadsleven. Gent werd op vele terreinen een laboratorium waar groepen en fracties van de meest diverse pluimage een evenwichtige modus vivendi zochten en vonden, zowel onderling als met 'andersdenkenden'.

Ieder monument wordt belicht aan de hand van een korte tekst en een aantal afbeeldingen. De ligging van de monumenten kunt u op dit stadsplan terugvinden. Teksten en illustraties zijn gebundeld in de brochure Vaste waarden in Gent die op het Liberaal Archief klaarligt.

Tekeningen: © eric vande Pitte
Hippolyte Metdepenningen (1)
Op de parking voor het oude gerechtsgebouw staat een ongewoon monument. Vanop een hoge arduinen sokkel blikt het bronzen beeld van Hippolyte Metdepenningen neer op de voorbijganger. Deze man kreeg hier een standbeeld hoewel hij ooit een maand gevangenisstraf uitzat voor het belasteren van de Gentse magistratuur en in Gent het orangistische verzet tegen de nieuwe Belgische staat leidde. Op zijn sokkel staat een verwijzing naar de vrijmetselarij – wat heel zelden voorkomt – en de Franse tekst leidde, meer dan een eeuw na de inhuldiging, nog tot een hele discussie over het taalgebruik op monumenten. Lees meer...
Emile Braun (2)
"Miele Zoetekoek" was een populaire en verdienstelijke burgemeester. Onmiddellijk na zijn dood besliste de Gentse gemeenteraad zijn nagedachtenis te huldigen met een monument, maar het duurde tien jaar voor het er stond. De Gentenaars kennen het overigens niet als het gedenkteken van Braun, maar als de "pisserkens" van Minne. Lees meer...
Jan-Frans Willems (3)
Over weinig standbeelden is in Gent zo veel gediscuteerd als over het monument voor Jan-Frans Willems op het Sint-Baafsplein. De Franstalige pers had uiteraard veel vragen over de wenselijkheid van een flamingantisch monument in het centrum van de stad. De socialisten weigerden een Vlaams cultuurevenement te ondersteunen zolang het dagelijks leven van de Vlaming “een onafgebroken strijd om een stuk brood” was. Over de plaats waar het beeld zou komen, werd binnen de gemeenteraad menig debat gevoerd: hoorde dit beeld op het Graaf van Vlaanderenplein, het Laurentplein of in de Limburgstraat? Het ontwerp verhitte de gemoederen nog het meest. Lees meer...
François Laurent (4)
François Laurent is de meest controversiële figuur die in Gent een standbeeld gekregen heeft. Hij was een boegbeeld van de Franstalige bourgeoisie, bestreed hardnekkig het opkomende socialisme en stond bekend als een notoir antiklerikaal. Het is des te vreemder dat men de school die zijn naam kreeg, wel eens “Saint-Laurent” noemde en dat het plein waar zijn beeld staat, ook als “Place Saint-Laurent” vermeld wordt. Lees meer...
Albert Mechelynck (5)
Op het einde van de Tweede Wereldoorlog prijkte er een lege sokkel op het Sint-Annaplein. Volgens het opschrift hoorde daar de buste van Albert Mechelynck te staan, minister van staat en ondervoorzitter van de Kamer van volksvertegenwoordigers. Collaborateurs (of vandalen?) hadden het bronzen stuk in de Visserij gegooid. Bij dreggingswerken kwam het weer boven water. Op 17 november 1946 werd het monument opnieuw ingehuldigd, met een grootse manifestatie want de week daarop waren er gemeenteraadsverkiezingen. Maar ook de erudiete Mechelynck kon de Gentse liberalen niet meer redden en deze liepen een zware kiesnederlaag op. Lees meer...
Charles de Kerchove (6)
Op de middenberm van de kleine stadsring, aan de hoek van het Citadelpark met de Leopold-II laan, staat een twintig meter hoge zuil met bovenop een sierlijke vrouw op één been. Halverwege de kolom bevindt zich het witmarmeren borstbeeld van graaf Charles de Kerchove de Denterghem. Met dit monument wilden beeldhouwer Hippolyte Leroy en architect Achille Marchand hulde brengen aan een van Gents grootste burgemeesters. Lees meer...
Oswald de Kerchove (7)
Aan de pergola van het Citadelpark, bij de hoek van de Leopold II- en Fortlaan, staat een gracieus eerbetoon aan graaf Oswald de Kerchove de Denterghem. Als kleinzoon van burgemeester Constant en zoon van burgemeester Charles was hij voorbestemd om in de politiek te gaan. Oswald kreeg zijn beeld omdat hij de Floraliën zowel hun naam als hun internationale faam bezorgde. Lees meer...
Karel Miry (8)
Gent, 9 april 1893. Op en rond het lommerrijke Casinopleintje, bij de toegangspoort van het Casino op de Coupure, verzamelt zich een bonte menigte voor de onthulling van het monument ter ere van de man “die zijn volk leerde zingen”. Ook de burgerij, die de voorbije halve eeuw haar meest prestigieuze concerten en tentoonstellingen in het Casino organiseerde, sluit zich bij de hulde aan. Na toespraken door musicoloog Florimond Van Duyse, directeur Adolphe Samuel van het conservatorium en schepen Julius De Vigne gaat het doek eraf en zingt de massa uit volle borst de Vlaamse Leeuw, veruit de bekendste compositie van de gehuldigde. Lees meer...
Joseph Guislain (9)
Verbroken boeien en verbrokkelde gevangenismuren onder een paar dikke boeken. Dat vindt men aan de voet van het standbeeld van Joseph Guislain op de Begijnhoflaan. Het vat zijn levenswerk perfect samen. In samenspraak met kanunnik Petrus Triest zorgde deze arts voor een omwenteling in de psychiatrische zorg in ons land. Lees meer...